Imena i prezimena banijskih Srba (1)

Nešto kao uvodno slovo

Imena banijskih Srba, a od njih počinjem, i onih prognanih, etnički očišćenih, i onih koji su ostali i onih koji su se vratili, mijenjala su se kroz istoriju – nekad brže i brojnije, a nekad sporije i rjeđe. I ponekad pod uticajima drugih, posebno okupatora, a ponekad, bogme i češće, i u skladu, modernim rječnikom (engleskim) rečeno, s trendovima. Odnosno u skladu s "modernim vremenima", čaplinovski rečeno. Uostalom, kao i kod drugih naroda. Nisu Srbi u tome bilo kakva iznimka. Ali su kroz sva ta vremena, kroz sve te protekle seobne i u gotovo neprestano ratne, graničarske vjekove, čuvali i svoja tradicionalna imena. Od kojih mnoga na Baniji nisu samo srpska: ima i Hrvata sa imenima Dragan, Marko, Milan, Nikola, Petar, kao i Aleksandar, Branislav, Vladimir, Zoran...

Godinama pretražujući po knjigama, spisima, raznim dokumentima (čuvajući i zauvijek gubeći mnogo toga sakupljenog), ali krstareći i Banijom i kojekude po nekim drugim krajevima i zemljama, bilježio sam, pa i pamtio ponešto, između ostalog banijskog, i imena i prezimena srpskog naroda Banije. S jedinim nakanom da se ne zaborave, da ostane nešto od toga zapisano, upamćeno. Pa sam nailazio, recimo, pored imena Luka, Milan, Nikola, Petar... i na stara imena, posebno u knjigama, spisima i raznim publikacijama, i crkvenim, takođe, iz 19, 18. i ranijih vjekova. I to uglavnom na muška imena (ženska su u većini kao i ova, u ovom popisu, u nastavku teksta), od kojih neka i navodim:

Avakum, Aleksije, Anastas, Anatolije, Aron, Atanasije... Bogosav, Bogoslav... Vidak, Vikentije, Vićentije (neko će reći da je to jedno te isto ime – nije: našao sam i jedno i drugo baš tako napisano; i nije ovdje jedino), Vujica, Vukola... Gavril, Genadije, Georg, Gerasim, Gervasije, Gliša... Dako, Dijonisije, Dionizije, Dojčin... Isaija, Isaije, Isak... Janićije, Jefrem, Jeftimije, Joakim, Joanićije... Kiril, Kirilo, Kozma, Krsta... Meletije, Mihat (pretpostavljam: Mijat)... Nikodim... Petronije, Pilip, Prerad... Radak, Radič, Radojica, Radonja, Radoš, Rafailo, Rafajilo... Sofronije... Teodosije, Teofan, Teofilo... Hraniša...

I banijska srpska imena, kao i imena Srba u Srbiji i Srba u rasijanju, potiču s mnogo izvora, mnogog su porijekla, kao, na primjer:

hrišćanskog (svetopisamskog – i staro i novozavjetnog): Adam, Ana, Dimitrije, Eva, Jovan, Luka, Marija, Nikola, Petar...

slovenskog, muška: Bogdan, Veljko, Dušan, Đorđe, Milan, Miloš, Nemanja (kod Milana Radeke Nemanja je i sirijskog), Strahinja... i ženska: Milica, Nevena, Tijana...

imena srpskih vladara, junaka i uopšte pojedinih istorijskih ličnosti: Vuk, Vukašin, Đorđe, Ivan, Jelena, Lazar, Marko, Milica, Miloš, Mihajlo, Nemanja, Sava, Stefan...

pa dragog: Draga, Dragan, Dragana, Dragomir, Dragoslav, Dragutin...

milog: Mila, Milan, Mile, Milica, Milka, Milovan, Milosav...

mirnog: Milomir, Milomirka, Mira, Mirjana, Mirko, Miro, Miroslav, Miroslava...

radnog (vrijednog, marljivog): Rada, Rade, Radmila, Radovan, Radojica, Radojka, Radomir, Radoslav...

pa tu su imena kojima su korijeni grči: Aleksandar, Arsenije, Vasilije, Gnjatija, Damjan, Jelena, Lela, Kosta Sofija...

pa latinski: Ignjatije, Natalija... itd.

Kroz istoriju je bio čest običaj da se imena djeci daju po imenima djedova i baka. Toga i danas ima. A ima slučajeva da roditelji djeci, uglavnom muškoj, daju svoje, to jest očevo ime. Takođe je često, i u srpskoj je pravoslavnoj tradiciji (i kod katolika, takođe) da djeci imena daju kumovi...

Ima toga oko imena i u vezi s njima još mnogo štošta. Čitave su to nauke, od kojih je i mnogo toga objavljeno u knjigama, stručnim časopisima i u drugim publikacijama, spisima... Ali ovaj tekst, kome je izvorište i u nekima od njih (trebalo bi dosta prostora da se to sve pobroji i spomene, ja više i ne znam otkud sam nešto od toga i "vadio", a ovo i nije bilo kakav naučni rad), pisan je isključivo da podsjeti, sjeti i da se sačuva nešto od toga što je bilo i što jeste i srpsko na Baniji i sa Banije. S tim da je sve ovo što je napisano – nepotpuno, nešto vjerovatno i netačno. Pa može da se dopunjuje, objašnjava, ispravlja...

Najčešća i česta muška imena u 20. vijeku

Adam, Aleksa, Andrija... Bogdan, Božo, Borjan, Boško, Branko... Vasilije, Vasilj, Vaso, Veljko, Vojislav, Vojo, Vujo... Gajo, Gojko... Damjan, Dmitar, Dragan, Dušan... Đorđe, Đuro... Živko… Ilija... Jandrija, Janko, Jovan, Jovica, Jovo, Josif, Joco... Kuzman... Lazar, Lazo, Luka... Ljuban, Ljubiša... Marko, Matija, Milan, Mile, Milovan, Milorad, Miloš, Milutin, Miodrag, Mirko, Mitar, Mićo, Mihailo, Mihajlo, Mišo... Nebojša, Nenad, Niko, Nikola... Obrad, Ostoja... Pavao, Pavle, Pajo, Pero, Petar... Rade, Radomir, Ranko... Sava, Savan, Savo, Svetozar, Simo, Slavko, Stanko, Stevan, Stevo, Stojan... Tanasije... Uroš... Filip...

Rjeđa, rijetka i veoma rijetka muška imena u 20. vijeku

Avram, Aleksandar, Ananije, Anđelko, Antonije, Aranđel, Arsenije, Aćim, Aćo...
Blagoje, Blažo, Božidar, Borivoje, Borislav, Boro, Brane, Branislav, Bude, Budiša...
Valerijan, Velizar, Velimir, Vid, Vido, Vidojko, Vladimir, Vlado, Vojin, Vujadin, Vukadin, Vukman... Gavrilo, Gavro, Gašo, Georgije, Gerasim, Gligo, Gligor, Gligorije, Glišo, Gnjatija, Golub, Grujo... David, Dane, Danilo, Despot, Dimitrije, Dragić, Dragiša, Dragoljub, Drago, Dragomir, Dragoslav, Dragutin, Draško, Drenislav, Drenko, Dujo, Duško... Đuka, Đukan, Đurađ, Đuran, Đurica... Žarko, Živojin, Života... Zoran... Ivan, Ivota, Ignjat, Ignjatije, Iso... Jadran, Jakov, Jandro, Jevrem, Jeremija, Jevto, Jefto, Ješo, Josip, Josif, Jocan... Kojo, Konstantin, Kosta, Kristivoj, Krstivoje, Krsto... Lovro... Ljubo, Ljubomir, Ljubinko... Majo, Maksim, Mane, Manojlo, Marijan, Matija, Maćan, Medo, Mijajlo, Mijat, Mijo, Mikan, Miladin, Milenko, Milivoj, Milić, Milo, Milosav, Miljenko, Miljkan, Miroljub, Miroslav, Mito, Mićan, Mjajlo, Mojan, Mojica, Mojkan, Mojo, Mojsija, Mojsije, Momir, Momo, Momčilo... Nedeljko, Nedjeljko, Neđeljko, Nina, Novak... Ognjen, Ozren... Pavo, Pane, Pantelija, Paša, Perica, Petko, Predrag, Proko, Prokopije... Radenko, Radovan, Radojica, Radoman, Radoslav, Rajko, Ratko, Risto, Rodoljub, Rođo... Samojlo, Samuilo, Samujlo, Svetislav, Sveto, Simeun, Simica, Siniša, Slobodan, Spaso, Spasoje, Srđan, Sreten, Stepan, Stojša, Straho, Strahonja... Tadija, Tanasija, Teodor, Tešin, Tešo, Timo, Todor, Toma, Tomaš, Tomo, Tošo, Trivun, Trifko, Trifun...Ćiro... Uglješa, Uroš... Cvetko, Cveto, Cvijan, Cvijeto, Cvijo... Čedo, Čedomir... Štefan...

Češća i poneka "modernija" muška imena, od početaka sedamdesetih godina prošlog vijeka

Od početaka sedamdesetih godina prošlog vijeka pa nadalje, roditelji na Baniji, kao i oni koji su devedesetih godina prognani tokom građanskog rata i etničkog čišćenja Srba iz Hrvatske, a rodom su sa Banije, davali su i još uvijek daju djeci i ova imena:

Bojan, Vanja, Vuk, Goran, Davor, Damir, Danko, Darko, Dražen, Dubravko, Željko, Zlatko, Igor, Jadranko, Jakša, Nemanja, Robert, Saša, Slaven, Stefan, Tihomir...

A kakvih će imena još biti tokom procesa dalje asimilacije onih koji su ostali ili se vraćaju, to može samo da se pretpostavi. Primjeri u Zagrebu, Osijeku i drugim gradovima u Hrvatskoj potvrđuju da proces asimilacije već prilično dugo traje. Naravno, svako ima pravo da odlučuje o sebi, za sebe... Ime ne čini čovjeka čovjekom, ali čini narod narodom.

Povratak starijih, tradicionalnih srpskih imena

Krajem osamdesetih godina tog 20. vijeka pa naovamo neka imena se vraćaju, odnosno sve češće se, posebno kod prognanih, odnosno kod etnički protjeranih Srba, bilježe starija, tradicionalna srpska imena (ta je pojava sve prisutnija i kod Srba u Srbiji):
Dušan, Jelena, Lazar, Marko, Milan, Milica, Miloš, Nikola, Petar, Ranko, Sara, Sofija, Uroš...

Ženska imena – iz starih vremena i iz 20. vijeka

Ana, Anđa, Anđelija, Anđelka, Anenija, Anica, Anka, Ankica, Anoša... Bogdanka, Božana, Boja, Bojana, Bojka, Borjanka, Borislava, Borka, Bosa, Bosiljka, Branislava, Branka, Brankica... Vasilija, Vera, Verica, Vuka, Vukica, Vukosava... Grozda, Grozdana... Davina, Dana, Danica, Danka, Dara, Darinka, Desa, Desanka, Draga, Draginja, Dragica, Drena, Duša, Dušanka... Đuka, Đurđa, Đurđica... Eva, Evica... Živana, Živka, Živkica... Zdravka, Zora, Zorica, Zorka... Ilinka... Javorka, Jagoda, Janja, Jasenka, Jevrosima, Jeka, Jela, Jelena, Jelisaveta, Jelica, Jelka, Jovanka, Joka, Jula, Julika, Julka... Kata, Katarina, Koviljka, Kosa, Kosara... Lela, Lepa, Leposava... Ljepa, Ljeposava, Ljuba, Ljubinka, Ljubica... Manda, Mara, Marija, Marica, Maca, Mika, Mila, Mileva, Milena, Milica, Milka, Milkica, Milomirka, Milosava, Milja, Miljka, Mira, Mirjana, Mica... Nataša, Nevenka, Nena... Olga, Olgica... Pava, Petra... Rada, Radmila, Radojka, Rana, Ranka, Ruža, Ružica... Sava, Saveta, Savka, Sara, Seka, Slavica, Slavka, Smilja, Smiljana, Smiljka, Soka, Sofija, Staka, Stana, Stanica, Stanka, Stevanija, Stevka, Stefanija, Stoja... Cveta, Cvetanka, Cvijeta...

Sve češća ženska imena, od početaka sedamdesetih godina 20. vijeka

Kao i spomenuta muška, od početaka sedamdesetih godina prošlog vijeka bilježe se i sve češće se javljaju i ova, novija, "modernija", ali i neka gotovo zaboravljena ženska imena:

Adrijana, Aleksandra, Anđela, Anita, Anja... Biljana, Biserka... Valerija, Vedrana, Vesna, Vikica, Višnja... Gala, Galja, Goranka, Gordana... Davorka, Daliborka, Dalija, Danijela, Daša, Dejana, Dina, Dorotea, Dragana, Dubravka, Dunja, Duška... Ela, Elena, Ema, Emilija, Ena... Žaklina, Žana, Željka... Zlata, Zlatica, Zorana... Iva, Ivana, Ivona, Isidora, Irena, Irina, Irma... Jadranka, Jana, Jasmina, Jasminka, Jasna, Jovana... Kalina, Kaća, Koraljka, Korana, Kristina... Lada, Lara, Lea, Lena, Lenka, Lidija, Lorena... Ljerka, Ljilja, Ljiljana... Maja, Maša, Mia, Milana, Mina, Minja, Mirela, Morana... Natalija, Nevena, Nedeljka, Nedjeljka, Neđa, Nela, Nia, Nikoleta, Nikolina, Nina... Olivera, Olja... Rea... Sabina, Sanda, Sandra, Sanela, Sanja, Sara, Svetlana, Svjetlana, Selena, Simona, Simonida, Slađa, Slađana, Sloboda, Slobodanka, Sonja, Spomenka, Srna, Stanislava, Stanka, Staša, Suzana, Sunčica... Tajana, Tamara, Tanja, Tara, Tatjana, Tea, Tijana, Tina, Tihana... Una... Hristina... Cvetana...

(Nastaviće se)

O autoru Miloš Kordić je rođen 1944. godine u Komogovini, na Baniji. U književnosti se javio 1963. godine. Objavljivao je u najznačajnijim listovima i časopisima i u emisijama radio-stanica bivše Jugoslavije, a od 1991. godine - Srbije. Uređivao je listove i časopise, a uredio je i veći broj knjiga drugih autora. Bio je jedan od pokretača i učesnika u organizaciji više jugoslovenskih i međunarodnih kulturnih manifestacija. Uvršten je u oko 20 antologija poezije i proze, književnih zbornika, pregleda i antologija književnosti za decu. Prevođen je na nekoliko jezika. Dobitnik je Nagrade "Sava Mrkalj" Srpskog kulturnog društva Prosvjeta Zagreb, za 2012. godinu, za poseban doprinos razvoju kulture Srba u Hrvatskoj. Kordić je do 1991. godine živeo u Sisku, a od tada živi u Beogradu. Više detalja o autoru