Istraživanje o istoriji Srba na Baniji

Ovo je prvi naučni skup o Srbima u Hrvatskoj i prvi tematski zbornik u organizaciji pomenutog odbora koji deluje unutar Matice srpske.

- Matica srpska ima plan da u nekih desetak godina organizuje šest naučnih skupova i izda šest zbornika radova o srpskom narodu, odnosno njegovoj istoriji, kulturi u Lici, Baniji, Kordunu, Dalmaciji, Slavoniji i Bosanskoj krajini. Prvi takav skup je bio o Baniji i danas se pred vukovarskom publikom našao jedan tematski zbornik sa tog skupa – istakao je sekretar Matice srpske Milan Micić koji je u Vukovaru i predstavio pomenuto izdanje.

Zbornik „Banija – srpski narod, istorija i kultura“ pre Vukovara promovisan je u Beogradu i u Rumi.

- Ovde o Baniji imamo 24 rada na 443 strane i to je jedan multidisciplinarni zbornik gde imamo zastupljene istoričare, istoričare umetnosti, istoričare književnosti, književne kritičare, geografe, etnologe. Dakle, različite naučne discipline koje istoriju i kulturu srpskog naroda na Baniji od najstarijih vremena do danas osvetljavaju na jedan naučni način. Posebno je to značajno što smo mi u taj jedan koncept privukli i neke mlade ljudi od kojih neki i nisu poreklom iz tih krajeva, koji se bave naukom, ali kojima to nisu bile glavne naučne teme – naglasio je Micić.

Brojne teme iz istorije Banije

Takođe, ove godine u Matici srpskoj održan je i skup o Slavoniji na kojem je učestvovalo negde oko četrdesetak naučnika i istraživača.

- Većina tekstova u ovom zborniku su potpuno inovativni, na temelju nove građe, na temelju nečega što se nije do sada prepoznavalo kao tema. Posebno bih istakao da imamo fotografije banijskih pravoslavnih crkava brvnara sa početka 20. veka koje je uradio lekar Radivoj Simonović što se nalazi na koricama naše knjige – kaže Micić.

U zborniku su obrađene brojne teme u kojima se govori o fizičkoj geografiji i demografiji Banije, Banskoj krajini i krajišnicima, lokalnom sveštenstvu, političkom i društvenom životu Banije između dva svetska rata, doseljavanju sa Banije u vojvođanske krajeve, starim fotografijama Banije, događajima na Baniji tokom Drugog svetskog rata i rata devedesetih godina prošlog veka, o istaknutim istorijskim ličnostima, stvaralaštvu književnika i umetnika sa Banije, te o radu lokalnih sokolskih društava. Ako govorimo o znamenitim Srbima sa područja Banije koji se pominju u ovom zborniku Micić je izdvojio neka imena.

- Postoje brojni stereotipi u Srbiji o svetu preko Drine, o Srbima koji žive u Hrvatskoj. Ali kada uzmete da čitate Baniju videćete da su tu braća Micić začetnici Zenitizma jedinog autohtonog umetničkog programa u Jugoslaviji, zatim tu je čuveni svetski matematičar Đuro Kurepa, ali istakao bih i onaj čitav sloj vojnika koji su bili u austrougarskoj vojsci, kasnije Kraljevini Jugoslaviji. Svakako, istakao bih i braću Pribićević koji su rođeni u ovom kraju – naglašava sekretar Matice srpske.

Promocija ovog zbornika planirana je u Zagrebu, kao i na Baniji.

- Poreklom sam Banijac, moja porodica je pre sto godina došla u jedno selo u Banatu, selo se zove Vojvoda Stepa, s obzirom da mi je deda bio solunski dobrovoljac, ali ja o Baniji više znam kroz percepciju ljudi koje srećem u Novom Sadu i Beogradu nego što znam tamo. Moja saznanja o Baniji i trenutnom stanju su kroz viđenja ljudi koji su poreklom sa Banije, a žive u Srbiji i ta viđenja kada je status srpskog naroda u pitanju nisu ni malo optimistična – zaključuje Micić.

Sledeće godine Matica srpska izdaće i Zbornik radova o Slavoniji, ali neće održati naučni skup s obzirom da je 2026. godina u znaku obeležavanja dvestote godišnjice od osnivanja Matice srpske.

Srđan Sekulić; Srbi.hr