Kada tradicija oživi na sceni: 11. Festival folklora Srba iz regiona u Novom Sadu

NOVI SAD - Velika scena Jovan Đorđević Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu 30. novembra bila je ispunjena ljubiteljima folklora i iskrenim poštovaocima kulture predaka. Upravo na tom mjestu održan je 11. Festival folklora Srba iz regiona u organizaciji Zavičajnog udruženja Sava Mrkalj.

Zadatak svih prisutnih bio je isti – da učine sve da otrgnu od zaborava ono od čega smo sazdani, i da tradiciju pretvore u živi, pulsirajući doživljaj.

Pozdravne riječi i značaj novih susreta

Predsjednica Zavičajnog udruženja Sava Mrkalj Zorica Vlajnić naglasila je da su ove godine prvi put ugostili kulturno-umjetničko društvo iz Slovenije – Srpski kulturni centar iz Novog Mesta.

– Trudili smo se da koreografski pokrijemo što veći prostor regiona. Nadam se da ćete se složiti da je izbor bio veoma težak – kako učiniti program interesantnim i pokazati kulturu i tradiciju sa svih prostora? Ove godine imamo udruženja koja prvi put nastupaju na ovakvoj sceni, svako vaše bodrenje u vidu aplauza će im dobro doći.

Vlajnićeva je podsjetila da se za ovu scenu vrijedilo boriti i da su svi učesnici na nju došli svojim radom i predanošću.

Misija udruženja — čuvanje onoga što nas određuje

Zavičajno udruženje Sava Mrkalj, kroz raznovrsne aktivnosti sveobuhvatnog pristupa očuvanju srpske tradicije, pridružuje se srodnim udruženjima u širokom spektru djelatnosti povezanih sa očuvanjem tradicionalnih vrijednosti. Kroz organizovanje manifestacija, seminara, obuka, edukacija, kroz pozorišnu i izdavačku djelatnost, udruženje ima jedan cilj – očuvanje srpske tradicije i vrijednosti srpskog nacionalnog bića.

Kroz temelj njihovih aktivnosti – Festival Srba iz regiona – godinama imaju čast da budu domaćini folklornim ansamblima iz regiona koji ne zaboravljaju svoje porijeklo i sa generacija na generaciju prenose pjesme, igre, običaje i vrijednosti koje su se čuvale od davnina, preko brda, preko gora, sa obala mora, iz dubina srca i misli o Bogu, bratu, sestri, zavičaju, ocu i majci.

Svečani početak uz himne i mlade talente

Jana i Elena Crnomarković započele su ovo divno veče himnama Bože pravde i Moja Republika, a program završile pjesmom Srbija, čiji je tekst napisao Tode Nikoletić.

Nadarena djevojčica Đurđina Vlajinić oduševila je publiku svojom sugestivnom i upečatljivom interpretacijom pjesme Domovina se brani lepotom Ljubivoja Ršumovića.

Koreografije koje nose priče svojih krajeva

Na sceni su se ređali ansambli čije koreografije živo oslikavaju istoriju i duh zavičaja:

KUD Petar Kočić iz Novih Kozaraca

Izveli su koreografiju Kozarčani na zboru, autora i umjetničkog rukovodioca Milana Vašalića. Žitelji Kozare vodili su težački život ispunjen radom i borbom za opstanak, ali su uvijek nalazili vremena da se okupe na veseljima, slavama, prelima, čijanjima i zborovima.

SKUD Jovan Lazić iz Belog Manastira

Čuva sjećanje na život u prošlim vremenima, kao temelj opstanka i napretka srpske zajednice u Baranji. Predstavili su Srpske igre iz Baranje – igre pune radosti, koje su se igrale u parovima i trojkama, uglavnom među mladima. Autori koreografije su Bojana Dobrilović i Žarko Goretić, uz muzičku pratnju orkestra Radost iz Mohača.

KUD Kolovit iz Gradiške

Društvo sa oko 350 aktivnih članova u devet folklornih sekcija. Bavi se etnokoreološkim i etnološkim istraživanjem i sa tim u vezi u repertoar su uvrstili pjesme, igre, muziku i nošnje kraja iz kojeg dolaze. Izveli su Igre sa Vlašića. Autori koreografije su Goran Kovačević i Mirko Borjanović.

KUD Sloboda iz Rumenke

Predstavili su se koreografijom Igre iz Skopske Crne Gore. Iako Srbi u tom kraju nisu brojna grupa, i danas revnosno čuvaju srpski jezik i običaje. Koreograf je Dejan Milisavljević, muzički aranžman je uradio Miroljub Todorović, a umjetnički rukovodilac je Martina Mišković.

ANI KC Mladost iz Futoga

Izveli su Igre iz Glamoča – koreografiju Lile na Petrovdan. Glamočko gluvo kolo zaštićeno je kao svjetska kulturna baština Uneska i više puta proglašeno za najbolje kolo evropskog kontinenta. Koreograf je Goran Sremčić, a umjetnički rukovodilac Gordana Staraček.

Udruženje Slavonija u srcu iz Beograda

Entuzijasti koji njeguju tradiciju Slavonije i trude se da sačuvaju običaje, pjesmu i igru u što izvornijem obliku. Miodrag Žarković je u koreografiju uobličio svadbene običaje zapadne Slavonije. Umjetnički rukovodilac je Branka Tubić, a šef orkestra Zoran Jezdić.

SKD Novo Mesto – Slovenija

Izveli su Igre iz Bele Krajine, oblasti na jugu Slovenije koju su naselili Srbi uskoci. Učesnici su baš iz tog dijela regiona. Autor koreografije je Mirko Arambašić, muzički aranžman Dragomir Arambašić, a umjetnički rukovodilac Miroslav Savić.

FU Veliko kolo iz Veternika

Predstavili su se Igrama iz Kumanovskog polja. Ovo društvo ove godine obilježava 15 godina rada. Autor koreografije je Mile Vujičin, umjetnički rukovodilac Miroslav Savić, a muzički aranžman je uradio Milenko Matić.

Podrška i organizacija — snage koje stoje iza scene

Među gostima su bili narodni poslanik Miodrag Linta, kao i predsjednici i predstavnici mnogobrojnih zavičajnih udruženja.

Festival ne bi bio tako uspješan bez koordinacionog tima: Zorice Vlajinić, Anje Vlajinić, Dare Čude, Danijele Medić i Milene Paprić.

Program je nadahnuto vodila Dragana Bosnić.

Ovaj projekat podržali su Srpsko narodno pozorište u Novom Sadu, Gradska uprava za kulturu, Fond za izbegla i raseljena lica i za saradnju sa Srbima u regionu, kao i Pokrajinski sekretarijat za kulturu, javno informisanje i odnose sa verskim zajednicama.

Zašto je ovaj festival poseban?

Festival folklora Srba iz regiona ima veliki kulturni, društveni i identitetski značaj za čitav srpski narod, a posebno za zajednice koje su se iz različitih razloga raselile iz zavičaja.

Ovo je jedna od rijetkih prilika da se Srbi iz različitih država i krajeva ponovo sretnu, razmijene iskustva, obnove prijateljstva i održe vezu s kulturnim korijenima.

Festival nosi i duboku emocionalnu dimenziju – podsjetnik na djetinjstvo, miris zavičaja, porodična predanja. Njegov značaj je veliki i za kulturni život Novog Sada, grada kulture, u čiju se tradiciju multikulturalnosti ova manifestacija skladno uklapa.

Aplauz koji nosi poruku

Publika, kao i svake godine, nije štedjela dlanove. Svi izvođači nagrađeni su gromoglasnim aplauzom i uzvicima oduševljenja – najqepšom potvrdom da tradicija živi, da se čuva i da se prenosi dalje.

Ono što posebno raduje je što je među publikom bio veliki broj djece.

Dragana Bokun; Srpsko kolo

FOTO: Đorđe Madžarević