Slovenski narodi su pre primanja hrišćanstva imali svoje mesecoslove. Neki su ih do danas zadržali u zvaničnoj upotrebi, npr. Hrvati, Ukrajinci i Belorusi. Baštinili su ga i Srbi pre primanja hrišćanstva, a i potom neko vreme upotrebljavali nezvanično narodna imena za dvanaest meseci u godini. Ona su sadržala karakteristike svakog meseca ponaosob (po poslovima, po običajima, po boji, po plodovima, klimi i uopšte promene u prirodi). Za prvi mesec u godini, za januar, stara slovenska imena su lednik, zimec, prvnik, novoletnik, sredozimen.
„Prvi pomen narodnih imena meseci kod Srba, koji je za sada poznat, potiče iz srednjeg veka. To je zapravo rukopisno jevanđelje iz manastira Bogovađe u valjevskom okrugu, verovatno iz 13. veka. U njemu su uporedo zabeležena narodna i latinska imena i to: sektebr, rekomi rujan, oktobar, rekomi listopad, dekebr, rekomi studeni, genvar, rekomi prosinec, fervar, rekomi sečen, marat, rekomi suhi, april, rekomi brzosok, mai, rekomi treven, jun, rekomi izok, jul, rekomi črven, dok za avgust i novembar nisu sačuvana imena“ (str.903, 904). Ovaj usamljeni izvor ukazuje na mesecoslov koji je nekada važio kod Srba. Dvojna imena (latinska i srpska) kazuju stanje u tadašnjoj Srbiji kada je zvanično zaživeo latinski mesecoslov, a u narodu je još dugo posle toga ostao da živi narodni mesecoslov (u tragovima i do našeg vremena). Za Srbe je u ranijim vekovima januar bio i sečenj, kolozeg, ili bogojavljenski mesec. Smatra se da je dobro da je januar jako hladan i snežan, a ne blag i mokar.
Od trinaest naziva za mesece u Vukovom Rječniku (mart je unet sa dva naziva: ožujak i lažak), travanj, svibanj, lipanj, srpanj, kolovoz, rujan, listopad, studeni i prosinac, kod jedanaest je pripomenuto da potiču iz Dubrovnika, jedan iz zapadnih krajeva – listopad i jedan iz zapadnih primorskih predela – veljača. Posebno je značajno da se svega na jednom mestu (veljača) doznačuje da se naziv čuje i u Srbiji. Znači li to da su u Vukovo vreme narodni nazivi za mesece u Srbiji bili već izobičajeni? Na žalost, da! Kao deo opšteslovenskog leksičkog fonda i kalendarskih znanja, narodni nazivi za mesece, navedeni još 1057. godine u „Ostromirovom jevanđelju“, sačuvani su do danas u živom opticaju kod nekih naroda u sve tri slovenske grupe, kao npr. kod Belorusa i Ukrajinaca, Slovaka, a kod nas posebno kod Hrvata.
U srpskom „Četverojevanđelju“ iz Kratova (poč. 14. veka) spominju se srpska narodna imena meseci: rujen, listopad, gruden, studeni, prosinec, semen, suhi, brezok, traven, izoki. Do 14. veka srpske povelje pretežno nemaju datuma, a od tada se javljaju u njima grčko-latinski nazivi za mesece, dok se u crkvenim rukopisima beleže kadšto, pored kalendarskih, i narodni nazivi za mesece.
U kalendaru „Orao“ za 1877. godinu prvi put su štampana novostvorena narodna imena meseci počev od januara do decembra: ledeni, vodeni, vetreni, lisni, cvetni, senski, žitni, voćni, vinski, kišni, magleni, snežni. Tvorac im se ne zna. Njih je u „Poljoprivrednom kalendaru“ za prostu 1914. godinu preštampao urednik Blagoje Todorović. Njihova imena je preuzeo i veliki ljubitelj narodnih imenoslova Dragiša Lapčević (1922)
U „Kalendaru Srpske crkve“ za 1911, 1912. i 1913. godinu Odbora gospođe knjeginje Ljubice, pored latinskih imena meseci data su i srpska narodna imena meseci (koložek, sečko, letnik, biljar, čerešnar, crvenik, žetvar, gumnik, grozdober, listopad, studen, koledar) ali već 1914. u istom kalendaru, uz spomenuti mesecoslov, pridodata su hrvatska narodna imena (sečanj, veljača, ožujak, travanj, svibanj, lipanj, srpanj, kolovoz, rujan, listopad, studeni, prosinac).
Stara srpska imena meseci se po motivima mogu klasifikovati na: vremenita (sečko, studen...), berićetna (voćni, vinski, gumnik...), običajna i obredna (koledar, prosinac...) i na ona koja dočaravaju mesečne promene u prirodi (lažitrava, šumopad, rujan...). U ovom mesecoslovu kod Srba, između više varijanti narodnih imena za svaki mesec, izabrane su najlepše.
Za stare Rimljane januar je bio jedanaesti mesec, jer je godina do 153. pre Hrista počinjala 1. marta. Danas su u upotrebi julijanski i gregorijanski kalendar, ali oba imaju svojih nedostataka. Najtačniju verziju kalendara predložio je naš čuveni astronom Milutin Milanković (1879 – 1958), ali ona nikad nije zaživela.
(Podaci za ovaj naslov, su najviše uzeti iz knjige Velibora Lazarevića „Srpski imenoslov“, od oko hiljadu stranica, Izdavači IP „BOOK“, Zemun; MARSO, Novi Beograd, štampa DŠIP „Bakar“ Bor, izdata u Beogradu 2001.)
"Zavičajno udruženje Banijaca, potomaka i prijatelja"