Mirku Demiću uručena nagrada "Nebojša Devetak"

VRBAS - Javna biblioteka "Danilo Kiš" iz Vrbasa obilježila je Dan ustanove i dan kada je rođen veliki književnik čije ime nosi.

Obilježavanje Dana ustanove tradicionalno prati dodjela nagrade "Nebojša Devetak", koja se dodjeljuje za najbolji prilog u književnom časopisu Trag, kao i nagrada čitaocima koji su prethodne godine pozajmili najviše knjiga na odjeljenjima Javne biblioteke. Ovim povodom gosti ustanove bili su: Aleksandar Jokanović, direktor Gradske biblioteke u Novom Sadu, književnici Saša Radojičić i Đorđo Sladoje, članovi žirija, kao i Mirko Demić, ovogodišnji laureat nagrade "Nebojša Devetak". 

Direktoru Narodne biblioteke "Vuk Karadžić" Kragujevac, književniku Mirku Demiću uručena je nagrada "Nebojša Devetak"  za esej „Poricanje kao igra ogledala kod Crnjanskog", koja se dodeljuje za najbolji prilog objavljen u časopisu „Trag“.

U obrazloženju žirija, koji su činili: Saša Radojčić, predsednik, Đorđo Sladoje i Branislav Zubović, navodi se da Mirko Demić, poznati i višestruko nagrađivani prozni pisac, u ovom dvodelnom eseju razmatra dve slične problemske situacije u delima Miloša Crnjanskog: reč je o knjigama „Kod Hiperborejaca" i „Roman o Londonu“, a sam problem bi mogao da se odredi kao pitanje poricanja prethodno jasno nagoveštenog erotskog odnosa. Demić pokazuje da postoje brojne strukturne i simboličke sličnosti između pasaža u pomenutim delima, gde sa jedne strane narator knjige „Kod Hiperborejaca“, a sa druge knez Rjepnin u „Romanu o Londonu“ učestvuju u složenoj drami Erosa. Njihovo izričito poricanje završnog čina te drame Mirko Demić interpretira kao višestruku „igru ogledala“ samog Crnjanskog, koji svojom književnom majstorijom „navodi čitaoca na tanak led, ne bi li pomislio kako je bilo obrnuto od onog šta opisuje, dajući time dubinu, a onda i sugestivnu snagu iskaza“.

Banijac dobitnik nagrade

Mirko Demić je rođen 1964. godine u Gornjem Klasniću kod Gline na Baniji. Školovao se u Gornjem Klasniću, Beogradu i Karlovcu. Završio je Vojnu akademiju u Beogradu. Od 1987. do 1991. godine živeo je u Sinju, od 1991. do 1995. u rodnom selu i Glini, a od 1995. živi u Kragujevcu.

Književnim i publicističkim radom bavi se od 1990. godine. Bio je aktivan u Srpskom kulturnom društvu Sava Mrkalj iz Topuskog od osnivanja 1990. pa do 1995. kada je posle hrvatske vojne operacije Oluja Društvo prestalo sa radom. U razdoblju 1996-2002. bio je glavni urednik bibliotečkog lista Kragujevačko čitalište. Od 2002. do 2011. godine bio je glavni urednik časopisa za književnost Koraci iz Kragujevca. Bavi se bibliografskim radom. Član je Srpskog književnog društva.

Knjiga pripovedaka Molski akordi mu je prevedena na makedonski jezik, a delovi proze i eseji na engleski, nemački, poljski i ukrajinski jezik.

U romanu Ćutanja iz Gore, za koji je dobio Nagradu „Meša Selimović“ za najbolju knjigu na srpskom jeziku 2017. godine centralna tema je sudbina Srba iz Hrvatske.

Nagrada u čast Banijca

Nebojša Devetak, u čiju čast je ustanovljena ova nagrada, rođen je 21. oktobra 1955. godine u Maloj Gradusi, na Baniji.

Poeziju je počeo da piše u osnovnoj školi, u rodnom selu. Ozbiljno joj je, kao srednjoškolski đak Centra za metalce u Sisku (tehnički smjer), stao da otkriva tajne, da traga njenim predjelima za onim riječima i slikama kojima se i ona uvlačila u njega i vukla ga radosnim stazama života. Već iz prvih pjesama kojima se javio u lokalnim listovima mogla se naslutiti pojava mladog čovjeka s posebnim talentom. Mladog čovjeka koji je slike zavičaja veoma umješno pretvarao u riječi. A tim riječima slikao je ponovne a drugačije, opjesmenjene slike zavičaja (i ne samo njega), koje su iz stiha u stih, iz pjesme u pjesmu potvrđivale taj njegov talenat.

I 1980. godine u Sisku se pojavila njegova prva zbirka poezije pod naslovom Presudna žeđ.

Od tada pa sve do iznenadne smrti, Nebojša Devetak bio je onaj izvor iz koga je ključala ljekovita, bistra voda riječi mudrosti, traganja i nalaženja. Ključao je bunt nemirenja sa onim u životu – i svom i u životu uopšte – što je moralo i moglo biti bolje, ljudskije, pravednije... Banija je u njemu dobila onog književnog pregaoca koji je izrastao i svrstao se svojim bogatim i svestranim djelom u sam vrh njenih najuspješnijih opisivača i tumača. I ne samo Banija da je dobila – Nebojša je izrastao u izuzetnu pojavu savremene srpske književnosti. A kao pripadnik onog dijela prognaničkog srpskog naroda, postao je njegov dosljedan, precizan i svestran bilježnik. Bilježnik: umjetnik. To je mogao da bude jer je čitavim bićem dijelio sudbinu tog svog naroda. I, s druge strane, on je od rijetkih stvaralaca pisane riječi koji je imao hrabrosti da otvoreno progovori i o razočarenjima u one koji su vodili taj narod. On je to mogao jer je uvijek bio i ostajao na licu mjesta.

Nebojša Devetak je objavio brojne knjige poezije, zapisa, proze, kritike... Objavljeno je i nekoliko izbora njegove poezije.

Srbima iz Hrvatske, riznici istorije njihove književnosti, ostavio je i Antologiju srpskog pjesništva u Hrvatskoj dvadesetog vijeka, u izdanju Srpskog kulturnog društva "Prosvjeta" Zagreb, Zagreb, 2002. godine. I tom knjigom, s veoma preciznim i dokumentovanim Predgovorom, dokazao se i kao vrstan antologičar. U njoj su i pjesnici koji su rođeni ili su živjeli i radili na Baniji: Anđelko Anušić, Miloš Bajić, Jelena Buinac, Boris Vrga, Nikola Vujčić, Mićo Jelić Grnović, Dušan Jerković, Ljuban Klobučar, Dragan Kordić, Miloš Kordić, Nikola Korica, Milan Mirić, Ljubomir Micić, Milan Pađen, Branko Ve. Poljanski i Jovanka Hrvaćanin.

Poseban trag u istoriji prognaničkog srpskog naroda ostaviće njegova antologija Drumovi su naša otadžbina (pesme srpskih pesnika o seobama, izbeglištvu i ostalim nesrećama bezdomničkim), u izdanju Zavoda za udžbenike i nastavna sredstva, Istočno Sarajevo, 2006. godine.

Poezija Nebojše Devetaka prevođena je na više jezika. Zastupljen je u brojnim antologijama, zbornicima i pregledima srpske književnosti, a posebno poezije.

O Devetakovom književnom radu pisali su najugledniji književni kritičari i istoričari književnosti: Stanko Korać, Dušan Ivanić, Miljko Šindić, Divna Zečević, Anđelko Anušić, Mihajlo Pantić, Miroslav Maksimović, Nenad Grujičić, Čedomir Višnjić, Boris Vrga, Florika Štefan, Đorđe Brujić, Dušica Potić i mnogi drugi.

Pokojni Nebojša dobitnik je nagrada na Ratkovićevim večerima poezije, Borskim susretima balkanskih književnika, Zlatne strune Smederevske pesničke jeseni, zatim nagrade Pečat varoši sremskokarlovačke, nagrada "Braća Micić" i "Milan Rakić".

Narodna biblioteka "Danilo Kiš" u Vrbasu izdavač je književnog časopisa Trag, čiji je Nebojša Devetak dugi niz godina bio najprije operativni urednik, a zatim glavni i odgovorni urednik.

U petak, 27. oktobra (a to je dan, petak, kad je Nebojša obično dolazio na Međunarodni sajam knjiga u Beogradu, koji se i tog dana bogatio svojim bezbrojnim knjigama, među kojima je bilo i njegovih, ali njega nije bilo), na mjesnom groblju u Kisaču, od književnika Nebojše Devetaka, uz njegove najrođenije, prijatelje i poštovaoce njegovog književnog djela, oprostili su se Božjom službom predstavnici Srpske pravoslavne crkve, a biranim riječima, kakve je i zaslužio, i književnici Miloš Bajić, iz Beograda, inače njegov takođe prognani Graduščanin, i Blagoje Baković, iz Vrbasa.

Nebojša Devetak je poslije kraće a teške bolesti preminuo u 62. godini, u srijedu, 25. oktobra 2017. godine u Vrbasu, gdje je živio i radio.

Sahranjen je u petak, 27. oktobra 2017. godine, u Kisaču, mjestu blizu Novog Sada, gdje se bio skrasio neko vrijeme na mukotrpnom putu svog prognaničkog života.



{youtube}MDCV6drPGFk{/youtube}