Objavljeni novi dobitnici "Pečata varoši sremskokarlovačke"

SREMSKI KARLOVCI - Prestižna nagrada Brankovoga kola, jedna od najstarijih u regionu, ''Pečat varoši sremskokarlovačke'', za najbolje pesničke knjige na srpskom jeziku ravnopravno je pripala ove godine Andriji Raduloviću, Ivanu Despotoviću, Dajani Petrović i Milanu Rakulju.

Na završnoj sednici 1. novembra 2021. godine, ovu odluku jednoglasno je doneo žiri Brankovog kola: Krstivoje Ilić, Jelena Aleksić i Nenad Grujičić (predsednik).

U najužem izboru za nagradu „Pečat varoši sremskokarlovačke“ bile su i knjige Željke Avrić, Bojana Vasića, Sonje Veselinović, Jane Aleksić i Slađane Ristić.

Andrija Radulović (1970, Podgorica), studirao istoriju na Univerizetu Crne Gore, a studije razredne nastave završio u Novom Sadu. Objavio desetak pesničkih knjiga od kojih je najnovija „General i lasta“ (Udruženje književnika Crne Gore, Podgorica, 2021) ovenčana „Pečatom varoši sremskokarlovačke“. Ovo je pesnik plamtećeg boemskog izraza sa stalno prisutnim valerima intelektualne znatiželje, u čestom dijalogu sa pesničkom sabraćom (Branislav Petrović, Aleksandar Sekulić, Vukman Otašević, Bećir Vuković), to jest, u neprekidnoj žudnji za apsolutnim ostvarenjem „pobratimstva lica u svemiru“ (Ujević) i vremenu. Otuda u ovoj kvalitetnoj pesničkoj knjizi pronalazimo i imena Homera, Ovidija, Dantea, Njegoša, Bodlera, Remboa, Majakovskog, Staneskua, Pekića i drugih. Andrija Radulović je majstor filigranskog lirskog skaza u pesmama koje su do kosti otresle balast trule kože i suvoga blata. Ovde je jezik u funkciji pesničkoga govora kao najvišeg oblika književne pismenosti, govora u raskošnoj svedenosti umetničkog izraza i bogatstva nepresušne imaginacije u susretu sa prirodom i godišnjim dobima, a onda i sa epohama u istoriji čoveka sa nedohvatnim zvezdama u očima. Imponuje oblik posvećenosti sopstvenom talentu što se poput lastavičijeg repa, u letećim bravurama oko rodnog gnezda, račva u pevanje i svest o epifaniji. Andrija Radulović je pesnik čijim se novim pesamama svaka iskrena čitalačka duša raduje i napaja.

Ivan Despotović (1978, Beograd), diplomirao na katedri za Opštu književnost i teoriju na Filološkom fakultetu u rodnom gradu. Nagrada „Pečat varoši sremskokarlovačke“ pripala mu je za knjigu izabranih i novih pesama, „Plava knjiga“ (Udruženje nezavisnih pisaca Srbije, Beograd, 2020). Ovo je njegova sedma po redu knjiga poezije, uz pet proznih. Pesnik eklektičke stvaralačke lepeze, majstor vezanog i slobodnog stiha, pre svega lirik, međutim i pesnih raznovrsnih duhovnih proplamsaja i eksperimenata, autor sa neprekidnim manifestnim zadatkom ukrštanja sila erosa i tanatosa. U isti mah, estetičar i filozof, lingvista i umetnik, Ivan Despotović je retka pesnička pojava sa apsolutnom svešću o poeziji kao nadvremenoj i neuništivoj disciplini u odnosu na trgovački kukavičluk i dnevna trućanja o kraju umetnosti. Zlata su vredna Despotovićeva otkrića i konkretni stvaralački plodovi na planu rime, to jest rimarijuma kao beskrajnog kruga za stvaranje novih, neočekivanih i „nemogućih“ rešenja. Poredeći i unapređujući poeziju kao rod ( ne kao žanr) sa drugim rodovima umetnosti, muzikom i sikarstvom najpre, a zatim i sa – šahom, ovaj pesnik stvorio je nekoliko potpuno novih, složenih oblika rime: prevrnuta, romboidna i trouglasta. Nagrađena knjiga obiluje bogatom, odbolovanom i poezijom nad kojom je probdela svest erudite i umetnika Despotovića, kojeg će naša pesnička i kulturna scena tek sada otkriti u punini i sjaju kreativnih potencijala i rezultata.

Dajana Petrović (1981, Slavonski Brod), završila bogosloviju na Beogradskom univerzitetu, živi u Valjevu. „Pečat varoši sremskokarlovačke“ ovenčao je njenu novu, četvrtu po redu knjigu „Pesma je došla po mene“ (Književni esnaf, Beograd, 2021). Neuobičajeno celovita knjiga, nesvakidašnja, osamdeset devet pesama o pesmi, o nadahnuću, o činu stvaranja (rađanja), o pesničkom (nad)jeziku, o pesniku na ovom i onom svetu, o poeziji i reči, o Bogu i pesmi. Dakle, samosvojni oblik metajezika – od prve do poslednje pesme u knjizi, ultra svest o pevanju i pesničkom biću, sozercavanje tajne Reči i Tvorevine. Sa prognaničkom popudbinom u životnom iskustvu, Dajana Petrović je još od svoje prve knjige pokazala da joj pesma predstavlja najvažniji deo izbegličke naramenice, talenat kojim dotiče Istinu. Vremenom, u brojnim selidbama, pesnikinja se bogatila duhom i jačala prisustvom porodice, dece i novih vidova borbe za opstanak. Kroz celu knjigu provejava bogonadahnuti govor ljudske duše u nevoljama i radostima. „Pesma je došla po mene“ predstavlja svojevrsni bedeker kroz najrazličitija duhovna i životna iskušenja i podvige. Tu je pesma spas i nagrada, alat za otključavalje najzamršenijih lavirinata i najdubljih pitanja. Zatim, ova knjiga je svojevrsni bukvar za mlade pesnike (i stvaraoce uopšte) na temu pesme i metajezika, poezije kao najmoćnijeg oblika kreacije u maternjem jeziku. Čitajući knjigu, sve vreme p(r)ojavljuje se čuvena biblijska prvina: „Na početku beše reč, reč beše u Boga, i Bog beše reč“. Nagrađena knjiga Dajane Petrović predstavlja dragocenu prolegomenu za molitveno-liturgijsku metanoju, nadilazi književna svojstva teksta i kalemi čisto srce sa žuđenim novim životom.

Milan Rakulj (1985, Livno), diplomirao srpski jezik i književnost na Filološkom fakultetu u Banjaluci, gde živi i stvara. Najmlađi ovogodišnji laureat, nakon dve knjige objavljene u Brankovom kolu, nagradu „Pečat varoši sremskokarlovačke“ prima za treću po redu pesničku zbirku „Razglednice iz trećeg svijeta“ ( Glas Srpske, Banja Luka, 2021). Knjiga pesničke zrelosti, autorsko Ja koje govori u ime zanemelih i bespomoćnih masa na južnoslovenskom delu Balkana. Samorodan i hrabar pesnik, jedinstven s obe strane Drine. Ono što smo prepoznali u njegovim prvim knjigama formiralo se u poeziju koja pledira za to da traje u vremenu. Pojava Milana Rakulja od presudnog je značaja za demistifikaciju (razbucavanje) potrošene književne scene, zatrovane zakočenim mehanizmima tzv. „svesti o svesti o pesmi“ (tako je rasterana pesnička publika). Konačno, Banjaluka, i naš jezik u celini, region, i šire, imamo pesnika koji ne drvi sebi u bradu i ne reciklira stihove u ime tuđih, kloniranih poetika, već peva punim plućima o golom životu, otvoreno i muški (viteški), čistog obraza i časti buni se na sav glas, naizust kazuje svoje pesme, i to kakve – satirične i ironične, groteskne i sarkastične (naspram ciničnog i licemernog društveno-političkog establišmenta), bez dlake na jeziku. To su olujne pesme, nemilosrdne u sipanju istine u lice, lekovite za dušu onih u poderanim čarapama sa kamenčićima u cipelama sa odvaljenim đonom. Sintagmu „treći svijet“ treba posmatrati najmanje na dva nivoa: „treći svijet“ kao kolonijalni ambijent, afrički ili balkanski svejedno, zatim, kao jedan od „tri svijeta“ u Bosni i Hercegovini u kojoj se javni život odvija na medijski izazvanim (i nikad završenim) etničkim podelama i zamkama iako svi govore istim jezikom i žive pod istim nebom, na istoj oranici. Rakulj udara po dnevno-političkim parazitima, varalicama i manipulatorima, po „jahačima apokalipse“ na kičmi iznurenog i prevarenog „troglavog“ naroda. Nagrađena knjiga „Razglednice iz trećeg svijeta“ Milana Rakulja predstavlja ogromno osveženje sa velikim ulogom i bukvalno oživljavanje balzamovanog mrtvila na našim pesničkim prostorima.


Nagrada „Pečat varoši sremskokarlovačke“ novim laureatima biće svečano uručena na Radičevićev 198. rođendan, na „Prolećnim Brankovim danima 2022“, u Sremskim karlovcima, u najstarijoj srpskoj gimnaziji, gde se Aleksije, potonji Branko, školovao od 1835. do 1841. godine.

Prilikom osnivanja „Pečata varoši sremskokarlovačke“ (1967), ovo ugledno priznanje dobilo je osam mladih pesnika: Rajko Petrov Nogo, Radomir Mićunović, Branko Bošnjak, Petko Vojnić Purčar, Tito Bilopavlović, Zvonimir Husić, Milorad Milenković Šum i Karolj Jung. Među dosadašnjim dobitnicima ove ugledne nagrade nalaze se i Miodrag Pavlović, Dara Sekulić, Dragan Kolundžija, Ranko Jovović, Raša Popov, Darinka Jevrić, Dragomir Brajković, Vujica Rešin Tucić, Manojle Gavrilović, Novica Tadić, Ileana Ursu, Milan Nenadić, Slobodan Kostić, Simon Simonović, Draginja Urošević, Miljurko Vukadinović, Đorđe Sudarski Red, Milorad Crnjanin, Joan Flora, Miloš Komadina, Nebojša Devetak, Vladimir Jagličić, Krstivoje Ilić, Matija Bećković, Ranko Risojević, Stevan Tontić, Nenad Grujičić, Đorđo Sladoje, Andrej Jelić Mariokov, Boro Kapetanović, Srba Ignjatović, Dragan Lakićević, Anđelko Anušić, Tanja Kragujević, Mile Stojić, Zoran M. Mandić, Tomislav Domović, Slobodan Tišma, Blagoje Baković, Veroljub Vukašinović, Raša Perić, Ivan Negrišorac, Laslo Blašković, Goran Stanković, Vojislav Karanović, Dragoslav Dedović, Ivan Lalović, Miroslav Aleksić Boško Suvajdžić, Miloš Janković, Miloš Kordić, Ranko Preradović, Jelena Aleksić, Dragica Stojanović, Radivoj Šajtinac, Emsura Hamzić, Selimir Radulović, Gordana Đilas, Zoran Đerić, Rajica Dragićević, Dušan Radak, Radivoj Šajtinac, Simon Grabovac, Oto Horvat, Radmilo V. Radovanović, Dragana Kragulj, Nedeljko Babić, Dejan Gutalj, Mirko Vuković, Ivan Lalović, Saša Nišavić, Jasna Milenović, Danilo Jokanović, Radomir Stojanović, Branislav Zubović, Dušan Zaharijević, Jovica Đurđić i drugi.