U susret 17. "Krajiškim biserima"

Plandište, malo mesto u Južnobanatskom okrugu, svake prve nedelje u oktobru prerasta u jedno uzbudljivo okupljalište. Ljudi koje tu možemo da zateknemo vezuje snažna ljubav prema vokalnom nasleđu Srba iz oblasti preko reke Drine: Banije, Like, Korduna, Bosanske Krajine, Dalmatinske Zagore…

Među njima su – pored novinara, kulturnih radnika, šire publike – najbrojniji, naravno, pevači, koji pripadaju raznim generacijama, pa i različitim talasima iseljavanja iz rodnih krajeva u Vojvodinu, a u kojoj je danas dominantno stanovništvo upravo krajiškog porekla. Neki od pevača, naročito oni mlađi, zapravo i nisu rođeni na izvoru pesme, već u Vojvodini, ali im je, svejedno, krajiška pesma u krvi. A zanimljivo je i to da se sve češće na festivalu pojavljuju i pevačke grupe iz raznoraznih kulturno-umetničkih društava, čiji raspevani članovi ne moraju da imaju krajiško poreklo, ali im je ta pesma toliko draga da kroz nju ne samo da uspevaju da dostignu uzornu interpretaciju, već i da razviju želju i potrebu da dođu na Festival „Krajiški biseri” i tu se nadmeću sa autohtonim pevačima.

Na festival „Krajiški biseri” se dolazi da bi se uživalo u jakim glasovima, ubedljivoj interpetaciji, vitalnoj životnoj energiji, ali i crtama nostalgije. Sve to krasi pesmu Srba koji su rodom i/ili poreklom iz pomenutih krajeva preko reke Drine, i to su muzički izraz i emocija koji se svake godine u Plandištu mogu doživeti.

Zašto baš u Plandištu? Zato što je upravo tu, na temelju ljubavi prema rodnom kraju i staroj pesmi, 2001. godine osnovano Zavičajno udruženje Krajišnika „Nikola Tesla”. Stubovi Udruženja su otac i sin, Nikola i Gojko Vezmar, rodom iz Like, potom sa prebivalištem u Plandištu, a sada u Beogradu. Udruženje je, kako njegovi čelnici naglašavaju, „dobilo ime po najpoznatijem Krajišniku, Nikoli Tesli, jednom od najvećih umova svih vremena, kosmopoliti, koji je svojim izumima zadužio čovečanstvo, ali i velikom ljubitelju i poznavaocu srpskog kulturnog nasleđa i vrhunske svetske umetnosti uopšte”, dok se u vezi sa samimom festivalom ističe da „neguje izvorne pesme i tradicionalni način pevanja Srba Krajišnika”, pri čemu se kao najčešći način krajiškog pevanja naglašava ojkanje, „koje se od 2010. godine nalazi na UNESCO-ovoj listi svetske kulturne baštine od izuzetnog značaja”

Nakon prvih pet izdanja, koja su bila revijalnog karaktera, festival je 2008. preinačen u takmičarski. Učesnike ocenjuje stručni žiri, a oni koji redovno posećuju Festival „Krajiški biseri” mogu da posvedoče o rastućem broju pevačkih grupa, kao i o kvalitetu izvođenja i scenskog nastupa.

Ove godine, festival će više nego ikada opravdati jedan od svojih ciljeva – prenošenje jedinstvenih vokalnih i vokalno-instrumentalnih oblika na mlađe generacije – budući da će, kako organizatori najavljuju, mlade grupe ubedljivo dominirati po brojnosti.

Očekuje se 15 takmičarskih grupa. Među njima će biti festivalskih veterana, kao što su Krajiška grupa „Plitvice i Muška pjevačka grupa „Banija” (obe iz Beograda), ali i onih koji će se na „Krajiškim biserima” prvi put pojaviti, poput Ženske pevačke grupe „Vreteno” KUD-a „Ilija Preradović” iz Banatskog Karađorđeva i Muške pjevačke grupe „Udruženja za očuvanje tradicije” iz Velikog Palančišta kod Prijedora. Mada je pesma ono što caruje festivalom, pojedine grupe će u svoj nastup uključiti i pratnju na nekom od tradicionalnih instrumenata, kakvi su tamburica-samica, diple i dvojnice.


Osim samog Svečanog otvaranja 17. festivala i takmičenja (Kulturno obrazovni centar „Vuk Karadžić”, 16h), kojem direktno prethodi defile učesnika u centru Plandišta (15:30), u okviru festivalskog dana biće održan Sedmi stručni skup „Nematerijalno kulturno nasleđe Srba Krajišnika” (Kulturno obrazovni centar, 12:00 – 14:00), a biće priređena i celodnevna izložba umetničkih slika i rukotvorina (Galerija Kulturno obrazovnog centra, od 10:00). Kao i uvek, predviđen je i prigodan revijalni program, po završetku takmičenja, dok traje glasanje članova žirija.