U Novom Sadu održan prvi Sajam zavičaja

NOVI SAD - U Novom Sadu je, dana 06.06.2019. godine, u organizaciji Pokrajinskog sekretarijata za regionalni razvoj, međuregionalnu saradnju i lokalnu samoupravu i Fonda za pružanje pomoći izbeglim, prognanim i raseljenim licima, otvoren Sajam Zavičaja – zavičaj kroz privredu, turizam i kulturu”. Sajam zavičaja otvorili su potpredsjednik Pokrajinske Vlade Đorđe Milićević i ministarska trgovine i turizma u Vladi Republike Srpske Dragica Kovač.

Ministarska trgovine i turizma u Vladi Republike Srpske, Dragica Kovač se prva obratila prisutnima:

– Uvaženi gosti, poštovani dame i gospodo, dozvolite da vas prije svega pozdravim i izrazim zadovoljstvo što imam priliku da kao ministar trgovine u Vladi Republike Srpske podržim prvi Sajam zavičaja u Novom Sadu koji ima za cilj da kroz privredu, turizam i kulturu poveže narod Republike Srpske, AP Vojvodine i naravno cijele Srbije. Organizacija ovakvih manifestacija je značajna jer pruža priliku da se skupe ideje, stvaralaštvo i preduzimljivost našeg naroda na jednom mjestu i na taj način da se da doprinos unapređenju saradnje u različitim oblastima djelovanja. Sajam zavičaja vidimo kao priliku da se dodatno osnaži veza Republike Srpske i Republike Srbije ali i da se predstave turistički potencijali i preduzmu aktivnosti na ostvarenju bolje privredne saradnje između dvije zemlje. Kovač je dodala da je Republika Srbija značajno tržište za Republiku Srpsku jer svaki treći turista u Republici Srpskoj dolazi iz Srbije, a naravno i veliki broj stanovništva Republike Srpske posjećuje turističke destinacije u Republici Srbiji.

Prisutnima se, potom, obratio potpredsjednik Pokrajinske vlade Đorđe Milićević koji je i zvanično otvorio Sajam zavičaja. Milićević je istakao da je intencija ove manifestacije da bude integrišuća i kohezivna snaga za pripadnike našeg naroda i u Srbiji i u regionu, ali i stimulans i napredak regiona u celini:

– Ono što je osnovni cilj i što Pokrajinska vlada apsolutno podržava je podsticanje naših institucija, privrednika, turističkih radnika i kulturnih i drugih poslenika za produbljivanje i razvoj postojećih i pronalaženje novih oblika međusobne saradnje. Zato ovdje i jesu predstavnici Privrednih komora Republike Srpske, Banja Luke, Vojvodine, turističkih organizacija Republike Srpske i Vojvodine, Zajedničkog vijeća opštine Vukovara i privrednici iz zemalja regiona. I svi mi smo ovde zajedno danas da bi pronašli modele konkretne saradnje, da bi razgovarali o zaključivanju konkretnih poslova, o pojednostavljenju procedura u poslovanju, o formiranju zajedničke turističke ponude, zajedničkim nastupima na trećim tržištima naših privrednika. Naša saradnja je s jedne strane bazirana na zajedničkim emocijama koje riječ zavičaj simbolizuje. Sa druge strane ona mora da bude bazirana i na obostranom interesu, a mi smo potpuno uvjereni da taj interes može da se pronađe u zajedničkim poslovnim poduhvatima. Zato su sa nama danas i predstavnici oko 50 zavičajnih udruženja koja prezentuju svoju kulturu, tradiciju i običaje i svojim delovanjem čine most između Srbije i država iz kojih su se ovdje doselili.

Prisutnima povodom otvaranja Sajma zavičaja, obratio se predsjednik Privredne komore Vojvodine Boško Vučurević:

-Inicijativu Pokrajinske Vlade i Vlade Republike Srpske za održavanje Sajma zavičaja sa velikim entuzijazmom dočekali su Privredna komora Republike Srpske sa svojim područnim komorama i Privredna komora Vojvodine. Za nas je privredna saradnja značajan segment sveukupnih odnosa Republike Srpske i Republike Srbije. Prisustvo velikog broja eminentnih privrednika, kao i najviših predstavnika vlasti svakako će doprinjeti da ostvarimo najznačajnije ciljeve današnje manifestacije, a to su unapređenje naše poslovne saradnje, povećanje robne razmene, jačanje proizvodnih kapaciteta, prerađivačke industrije, otklanjanje barijera u poslovanju, dalji podsticaj zajedničkim nastupima naših kompanija na trećim tržištima. Vučurević je dodao da je Republika Srpska nezaobilazan partner i jedan od najznačajnijih spoljnotrgovinskih partnera Republike Srbije i izneo statističke podatke koji ukazuju na trend rasta spoljnotrgovinske saradnje Republike Srbije i Bosne i Hercegovine u prethodne dve godine, a koji se permanentno nastavio u prva tri mjeseca tekuće godine.

Nakon izlaganja Vučurevića, prisutnima se obratio, ispred Privredne komore Republike Srpske, njen predsednik Borko Đurić koji se osvrnuo na dosadašnju saradnju Republike Srbije i Republike Srpske:

-Ovo što smo postigli jeste nešto s čim se danas i na ovom Sajmu zavičaja možemo pohvaliti, ali mi hoćemo, želimo i možemo mnogo bolje i mnogo više. Da bi to postigli, treba nešto još da uradimo. Treba da nađemo način da srušimo sve one barijere koje nam stoje na putu većih poslovnih uspijeha i boljih rezultata, višeg stepena saradnje i vjerujem da ćemo kroz današnje aktivnosti učitini bar mali korak u tom pravcu.

S obzirom da je Sajam zavičaja iniciran sa ciljem saradnje u kulturi, privredi i turizmu, prisutnima su se obratile i direktorica Turističke organizacije Vojvodine Nataša Pavlović i direktorica Turističke organizacije Republike Srpske Nada Jovanović koje su pre dva mjeseca potpisale protokol o saradnji, a koja ima za cilj da se unapredi razmena turista između dve turističke destinacije i da se kreiraju zajednički turistički proizvodi.

Nakon svečanog otvaranja manifestacije Sajam zavičaja, učesnike, domaćine i goste je pozdravio direktor Pokrajinskog fonda za pružanje pomoći izbeglim, prognanim i raseljenim licima Duško Ćutilo, a predsednik Pokrajinske vlade Igor Mirović je obišao štandove i takođe pozdravio sve učesnike i goste.

Manifestaciju je uveličao bogat kulturno-umjetnički program u kojem su se, kroz svoje umjeće u igrama i pjesmama predstavili AKUD ”Lira Lukač” i ženska pjevačka grupa ”Uspomene” iz Drvara, SKUD ”Prosvjeta ” – Vrgin Most, KUD ”Piskavica” – Banja Luka, KUD mladih ”Grmeč” iz Bosanskog Petrovca, KUD Šipovo, Srpsko KUD ”Gavrilo Princip” i pjevačka grupa iz Bosanskog Grahova, muška pjevačka grupa Zavičajnog udruženja Banijaca iz Subotice, guslar iz Bijeljine Luka Bošnjak, Etno grupa ”Zenica”, KUD ”Sv. Despot Stefan Lazarević” iz Srebrenice, kao i kulturna umjetnička društva i pjevačke grupe iz Kule, Novog Sada, Belog Manastira, Apatina, Vukovara, Dervente, Doboja, Đurđeva, Kljajićeva i Bačkog Gračaca.

Sajam zavičaja okupio je oko 100 izlagača sa prostora bivše Jugoslavije koji su predstavili svoje običaje, rukotvorine ali i gastronomsku ponudu. Republika Srpska i Republika Srbija, posebno Vojvodina njeguju tradicionalno dobre odnose koje spajaju ista kutlura, isti narod, a ovakve manifestacije doprinose njihovom produbljivanju. Na teritoriji Vojvodine postoji 50 zavičajnih udruženja, a upravo je cilj ove manifestacije da okupi i integriše pripadnike našeg naroda i u Srbiji i u regionu.

Među izlagačima, a u želji da aktivosti i djelovanje svojih udruženja prezentuju na najbolji i najoriginalniji način, našli su se Zavičajno udruženje Sava Mrkalj, Udruženje žena Jedinstveno Rusko selo, Zavičajno udruženje Banija, Udruženje žena ”Nakovčanke”, Udruženje Petrovčani, Srpski krajevi, Udruženje Srba, Hercegovaca i prijatelja u Srbiji, Mostovi na Drini, Kulturna zajednica Krajine, Udruženje ”Matica Srpska u Dubrovniku”, Zavičajno udruženje Slavonaca, Zavičajno društvo Zmijanje, Opština Drvar, Predstavništvo Republike Srpske u Srbiji, Udruženje žena Bački Gračac, Zavičajno udruženje Ličana, Zavičajno udruženje Janjana, Udruženje Kruševo brdo, Udruženje studenata Republike Srpke u Srbiji, Maksim Mudrinić gajdaš i drugi.

Navedena udruženja i organizacije predstavili su svoje rukotvorine, odnosno unikatne i ručne radove, kao svoj znak raspoznavanja, odnosno sve ono po čemu su prepoznatljivi. Dolaskom na sajam, ponijeli su svoje običaje i svoju kulturu kako bi prezentovali rad svojih udruženja. U tom smislu, pečat na ovogodišnjem Sajmu zavičaja ostavilo je Zavičajno udruženje Sava Mrkalj koje je na najljepši način predstavilo svoj rad, stavljajući akcenat na ostvarenja u toku 2018. godine kada je udruženje obilježilo 235 godina od rođenja i 185 godina od smrti Save Mrkalja, velikog reformatora srpske azbuke. Tim povodom, na sajmu su prezentovane dvije knjige: Sava Mrkalj ”Pjesme” i pjesnički rukopis Boška M. Bućana ”Ispod pepela”. Pored navedenog, Zavičajno udruženje Ličana predstavilo je svoje rukotvorine među kojima su se našli odevni predmeti, suveniri, staklene posude, a ličnost koja predstavlja simbol njihovog kraja je Nikola Tesla. Zatim, Udruženje žena ”Nakovčanke” predstavilo se kroz slane i slatke rukotvorine i na taj način privukle pažnju gostiju da priđu njihovom štandu i probaju njihove proizvode. Udruženje Srba Hercegovaca i prijatelja u Srbiji svoje predstavljanje baziralo je na ”darovima Hercegovine”, odnosno čajevima i zdravim napicima. Mostovi na Drini su prikazali svoje rukotvorine u izradi gusli, dok je Opština Drvar predstavila domaće proizvode i turistička mjesta koja bi trebalo da posete svi koji dođu na teritoriji navedene opštine. Udruženje koje je, takođe, na Sajmu zavičaja privuklo pažnju je Udruženje studenata Republike Srpske u Srbiji – Novi Sad, koje je osnovano 12. aprila 2019. godine i koje predstavlja prvo udruženje studenata u Srbiji. U Novom Sadu studira oko 7000 studenata iz Republike Srpske i navedeno udruženje je osnovano sa ciljem da bude konzulat studenata koji dolaze iz Republike Srpske, odnosno adresa na koju će se prvo obratiti kada dođu na studije. Pored toga, glavni ciljevi udruženja su pomoć studentima pri upisivanju na fakultet, pomoć pri nalaženju privremenih poslova toko studiranja i povezivanje studenata sa privrednicima prilikom nalaženja stalnih poslova. Pored navedenog, udruženje se bavi humanitranim radom i do sada su već odradili jednu humanitarnu akciju ”humanitarni turnir u malom fudbalu” na kojem je učestvovalo 25 ekipa.

Udruženje ”Matica Srpska u Dubrovniku” u toku Sajma zavičaja predstavlo je Zbornik naučnih radova ”Baranja kroz vekove” koji je nastao sa ciljem saznavanja novih činjenica o Baranji iz oblasti istorije, demografije, etnologije, arheologije prikupljenih i sabranih od tridesetak naučnih radova. Ovim zbornikom je potvrđena istorijska, etnička, politička, demografska i druga utemeljenost srpskih korena Baranje. Povod za zbornik radova predstavlja međunarodni naučni skup koji se održao u Somboru od 12.10. do 14.10.2018. godine. Organizatori skupa bili su Vlada Republike Srpske Krajine u progonstvu, Udruženje ”Matica Srpska u Dubrovniku” i ”Pokret za obnovu srbistike”.

S obzirom da se o Baranji malo pisalo i malo se zna, ovaj naučni skup i zbornik radova treba da pruže odgovore na mnoga pitanja vezana za navedeno područje. U radovima su sadržane činjenice o zločinačkim delima neprijatelja koji su imali za cilj promenu demografske i verske strukture stanovništva Baranje. Zbornik se bavi i savremenim, vojnim, političkim i geostrateškim procesima i odnosima nastalim posle Velikog rata, okončanim prisajedinjenjem Kraljevini Srbiji.

Uvodnu reč prezentacije zbornika dao je jedan od priređivača istog, diplomirani pravnik Milorad Buha:

-Baranja jeste negde na periferiji srpskih zemalja, ali je ona u osnovi centar. Centar zato što su srpski korijeni u Baranji od pamtivjeka. Sve što budemo pisali o Srpstvu, pisaćemo o Baranji i obrnuto.

Prema rječima priređivača ovog zbornika, Baranju možemo zvati maticom srpskog naroda, a ne nekom graničnom oblasti. Naučni radovi filologa govore o viševjekovnoj prisutnosti srpskog jezika u Baranji, što upućuje na drevno prisustvo srpskog etnosa na tom području. U prilog navedenom govori i Istorijska karta Baranje iz XVIII i XIX veka koja oslikava život prostora Baranje i duhovne građevine odnosno oko 70 crkava i manastira koji su postojali u Baranji kao potvrda života srpskog naroda na tom području.

O istorijskom i kulturnom značaju Baranje govorila je predsjednica KUD ”Jovan Lazić” iz Belog Manastira Svetlana Pešić koja je predstavila srpsku baranjsku narodnu nošnju. Ova nošnja pripada nošnjama panonske zone, ali ima karatkeristike koje su specifične za područje Baranje. Bila je pod uticajem njemačke i mađarske nošnje i od njih se razikuje po kroju i načinu ukrašavanja. Nošnje su izrađivale žene za članove svoje porodice i za sebe. Bogate su i široke, izrađivane od lana i pamuka, manje od vune, razlikuju se po kroju, naborima i ukrasima. Po načinu ukrašavanja razlikuju se svečane i radne nošnje.

Pored istorijskih podataka, srpska baranjska nošnja svjedoči o postojanju i životu srpskog naroda na području Baranje, kao i o značaju ovog područja za srpski narod o čemu se sve više govori.

Sajam zavičaja izazvao je veliku pažnju javnosti i interesovanje svih onih koji su zainteresovani da daju svoj doprinos očuvanju tradicije i kulture, kao i povezivanju i jačanju veza koje postoje među pripadnicima srpskog naroda u Republici Srbiji i zemljama okruženja. Saradnja koja se prezentuje kroz kulturu, tradiciju, običaje, ali i saradnju u privredi i turizmu reflektovaće se na još čvršću povezanost između Republike Srbije i Republike Srpske.