"Velika povelja Brankovoga kola" Kseniji Maricki Gađanski

SREMSKI KARLOVCI - Na završnoj sednici, 4. februara 2019. godine, žiri Brankovoga kola (Nenad Grujičić, predsednik, Vesna Čipčić i Milan Pletel), doneo je jednoglasnu odluku da za novog laureata „Velike povelje Brankovoga kola“ proglasi Kseniju Maricki Gađanski. Među dosadašnjim dobitnicima „Velike povelje Brankovoga kola“ nalaze se Vladeta Jerotić, Vera Kovač Vitkai, Mihailo Miša Janketić, Ljiljana Petrović, Vesna Čipčić, Milan Pletel, Bogdan Vinokić i Vico Dardić.

Ovo prestižno priznanje za životno delo Brankovo kolo dodeljuje „za nadahnuti doprinos lepoti i moći poezije, stvaralačku radost i ljubav prema pesnicima i ljudima na tragu božanskoga dara Branka Radičevića“. Zajedno sa svojim suprugom, uglednim srpskim pesnikom Ivanom Gađanskim (1937-2012), Ksenija Maricki Gađanski davala je veliku podršku i konkretne stvaralačke priloge za razvoj i život Brankovoga kola. Ksenija Maricki Gađanski je učestvovala i u zasnivanju međunarodne nagrade „Branko Radičević“ u Sremskim Karlovcima, kao i na pokretanju i učestvovanju na Filozofskom simpozijumu koji na Brankovom kolu traje više od četvrt veka.

Ksenija Maricki Gađanski (1939, Martinci u Sremu), završila je čuvenu Karlovačku gimnaziju i pripada redu najpoznatijih đaka ove najstarije srpske srednjoškolske ustanove. Filozofski fakultet (Grupa za klasične nauke) diplomirala u Beogradu 1962. godine, magistrirala je 1964, a doktorirala 1972. Bila je na naučnom usavršavanju na Filozofskom fakultetu u Atini i Visiting sholar na Kolumbija univerzitetu u Njujorku. Objavila je desetak značajnih knjiga i više stotina naučnih radova. Glavni je urednik “Zbornika za klasične studije Matice srpske” i publikacije Antičkog društva “Antika i savremeni svet”.

Počasni je član grčkog naučnog i književnog društva PARNASSOS u Atini, koje je posle Atinskog univerziteta, najstarija kulturna institucija u Grčkoj, čiji su članovi bili i Laza Lazarević i Jovan Dučić. Član je više stručnih i naučnih udruženja u zemlji i inostranstvu. Dobitnik je više domaćih i inostranih nagrada, među kojima su Nacionalno priznanje za vrhunski doprinos kulturi Republike Srbije i grčki orden „Zlatni krst“, koji je kao red plemenitih dela Grčke ustanovljen 1948. godine i dodeljuje se samo uspešnim ženama, Grkinjama i strankinjama.

Zajedno sa suprugom Ivanom, Ksenija je prevela mnoge grčke pesnike na srpski jezik. Među njima je i savremeni autor Naso Vajena, istaknuti pesnik i univerzitetski profesor u Atini i svetu, koji se pre desetak godina ovenčao i međunarodnom nagradom „Branko Radičević“ u Sremskim Karlovcima, i zahvaljujući porodici Gađanski pojavio na Brankovom kolu kao autor nove knjige objavljene u ovoj kulturnoj instituciji.

„Vrunski helenist, Ksenija Maricki Gađanski, svoj glas kao klasični filolog, duguje činjenici da njen pristup antičkim grčkim tekstovima dolazi iz optike živog osećanja književnosti, proisteklog iz njenog dubokog poznavanja i kontakta sa književnim delima našega doba. Ona nije samo profesor klasičnih nauka, već helenist u dijahronom značenju toga termina, istraživač i tumač koji grčku književnost, od antike do danas, s naročitom produbljenošću, čita kao neraskidivu celinu. Istovremeno, ona je ličnost koja sagledava književna dela, antička i moderna, ne samo u njihovom uskom umetničkom okviru nego i u širim društvenim i istorijskim zbivanjima“ – naveo je Naso Vajena.

„Velika povelja Brankovog kola“ svečano će biti uručena Kseniji Maricki Gađanski u Spomen-biblioteci najstarije srpske, čuvene Karlovačke gimnazije, na Radičevićev 195. rođendan, a na „Prolećnim Brankovim danima 2019“, koji će trajati od 15 – 28. marta u Sremskim Karlovcima i Novom Sadu.