Banјalučki studenti u Brankovom kolu

SREMSKI KARLOVCI - Studenti srpske književnosti i jezika sa Filološkog fakulteta iz Banjaluke posetili su Brankovo kolo i Sremske Karlovce. Direktor Brankovog kola, pesnik Nenad Grujičić, sa svojim saradnicima, srdačno je primio četrdeset studenata iz Republike Srpske, koje je predvodila prof. dr Danijela Jelić. Studenti su upoznati sa retkim detalјima vezanim za Brankovo školovanje od 1835. do 1841. godine u čuvenoj Karlovačkoj gimnaziji, i uopšte za njegov život i delo. Upisan u školske knjige pod imenom Aleksije Radičević, budući veliki srpski pesnik Branko, bio je u Sremskim Karlovcima ''najodličniji đak'' zajedno sa svojim bratom Stevanom. Oba su pristigli u čuvenu Karlovačku gimnaziju iz Zemuna, gde su učili nekoliko godina srpsku i nemačku osnovnu školu došavši iz Slavonskog Broda.

Nenad Grujičić upoznao je studente sa dragocenom Spomen- bibliotekom najstarije srpske gimnazije koja je osnovana 1791. godine. Spomen-biblioteku je uredio Pavle Marković Adamov, profesor Karlovačke gimnazije, plodni pisac, osnivač i urednik čuvenog lista ''Brankovo kolo'' (1895-1914). U toj biblioteci nalaze se lične biblioteke čuvenih Srba intelektualaca i pisaca poput Brankovog oca Todora Radičevića ili, pak, Lukijana Mušickog, karlovačkog arhimandrita i pesnika.

Studenti su potom posetili pravoslavnu crkvu Svetog oca Nikolaja, poznatu po čuvenom ikonostasu sačinjenom od radova Zaharija Orfelina, Teodora Kračuna i Uroša Predića. U ovoj crkvi mladi Branko (Aleksije) nedelјom je pojao za pevnicom uz karlovačke đake i bogoslove. Potom su banjalučki studenti upoznati sa istorijatom i životom Sremske Patrijaršije i Karlovačke bogoslovije.

Brankovo kolo darovalo je studentima književnosti svoja novija izdanja: ''Antologiju srpske poezije (1847-200)'', prvo i drugo izdanje, antologiju srpske izbegličke poezije ''Prognani Orfeji'', studiju ''Pesma u pesmi Branka Radičevića'' Marije Sloboda, zatim, pesničke knjige Mirjane Božin, Anđelka Anušića, Predraga Bjeloševića i Dragoslava Dedovića, kao i knjige pesama laureata međunarodne nagrade ''Branko Radičević'': Nasa Vajene, Vjačeslava Kuprijanova, Kerol En Dafi, Filipa Tanselena, Valerija Latinjina, Babkena Simonjana, Nikite Danilova i drugih. Uz poziv da ponude svoje prvenačke pesničke rukopise Brankovom kolu, daroviti studenti su dobili i knjige mahom mlađih i mladih srpskih pesnika: Jelene Radovanović, Ivana Lalovića, Valentine Milačić, Zdravka Mikića, Gorana Šaule, Miće Savanovića, Vesne Egerić, Stele Manasijević, Lidije Đogo, Miroslava Mitkovića, Dubravke Milenković, Ivane Gađanski, Marka Kovačevića, Ivana Lalovića, Aleksandre Marilović, Milana Rakulјa, Irene Bera, Gorana Gavrića Grge, Marije Prgomelјa, Maje Belegišanin i drugih.

Nenad Grujičić je istakao da je koncept Brankovog kola zasnovan na neprekidnom prožimanju ekavskog i ijekavskog izgovora srpskog jezika i kulture. Na tom planu, konkretno, Brankovo kolo je štampalo preko dvadeset knjiga knjiga mlađih autora iz Republike Srpske. A ugledne i dugoveke nagrade Brankovog kola ''Stražilovo'' i ''Pečat varoši sremskokarlovačke'', nisu mimoišle ni prekodrinske pesnike: Daru Sekulić, Ranka Risojevića, Stevana Tontića, Dejana Gutalјa, Boru Kapetanovića, Branka Brđanina Bajovića, Mirka Vukovića, Draganu Kragulј, Dušana Praću, Želјka Pržulјa, Branimira Kršića i druge.

Nakon obilaska Sremskih Karlovaca, studenti srpske književnosti i jezika iz Banjaluke, učinili su pesničko hodočašće Branku na vrhu Stražilova, gde počivaju njegovi zemni ostaci i gde se nalazi veliki piramidalni spomenik, sa zlatnim natpisom: ''Branku, srpski narod''. Dve godine nakon prenosa Brankovih kostiju iz Beča, spomenik je podignut 1885. godine. Sačinjen je iz kamenih kocaka naših planina: Fruške Gore, Vršačkog Brega, Avale, Kleka, Dinare, Plјeševice, Velebita i Lovćena.

Posle posete Brankovom kolu, Sremskim Karlovcima i Stražilovu, studenti književnosti iz Republike Srpske uputili su se u Novi Sad, u Maticu srpsku, najstariju kulturnu ustanovu u Srba, osnovanu 1826. godine u Pešti.