Pismo Linte ministarki Đurđević Stamenkovski: Srbija da prizna krajiške borce i uvede garantovanu penziju za sve borce

Poštovana gospođo Đurđević Stamenkovski,

Obraćam vam se povodom brojnih problema sa kojima se suočavaju pripadnici Vojske i policije Republike Srpske Krajine. Značajan broj krajiških boraca koji su već navršili ili će uskoro da navrše 65 godina ali nemaju 15 godina radnog straža kao ključni uslov za starosnu penziju. Velika većina krajiških boraca su nakon završetka rata radili kod poslodavaca koji im nisu uplaćivali doprinose za penzijsko osiguranje. Zbog toga im nedostaje ili svega nekoliko mjeseci ili nekoliko godina i više da bi ostvarili pravo na starosnu penziju.

Želim da Vas zamolim da podržite slijedeće zahtjeve i preduzmete konkretne mjere:

– da Ministarstvo za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja, na čijem ste čelu, u kratkom vremenskom roku pripremi nacrt izmjena i dopuna Zakona o pravima boraca, ratnih vojnih invalida, civilnih invalida rata i članova njihovih porodica ( u daljem tekstu: Zakon) i prizna pravednu borbu krajiških boraca. To konkretno znači da se svim pripadnicima vojske i policije Republike Srpske Krajine konačno prizna ratni staž za čitavo vrijeme rata u dvostrukom trajanju. Postojećim Zakonom koji je usvojen februara 2020. godine krajiški borci su priznati samo do 27. aprila 1992. godine kada je prestala da postoji SFRJ odnosno do 19. maja 1992. godine kada se JNA povukla sa područja BiH. Sa priznatim ratnim stažom za čitavo vrijeme rata u dvostrukom trajanju mnogi krajški borci bi ispunili uslov od 15 godina i ostvarili pravo na starosnu penziju.

– da se status borca može utvrditi i na osnovu dva kvalifikovana svjedoka što je u skladu sa zakonom o upravnom postupku. Razlog je činjenica da značajan dio pripadnika Srpske vojske Krajine i Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srpske Krajine ne posjeduje vojnu knjižicu ili druge pismene dokaze sa pečatom nadležnih organa Republike Srpske Krajine iz dobro poznatih razloga (zločinačke akcije hrvatske vojske i policije). Pod pojmom dva kvalifikovana svjedoka misli se na lica koja su u isto vrijeme i na istom mjestu boravila u istoj jedinici sa podnosiocem zahtjeva za priznavanje statusa borca. Dva kvalifikovana svjedoka treba da daju ovjerenu pismenu izjavu pod materijalnom i krivičnom odgovornošću.

Poseban problem jeste činjenica da krajiški borci ne mogu u praksi da ostvare pravo na ratni staž koji im je priznat barem do 27. aprila 1992. godine odnosno do 19. maja 1992. godine. Naime, centri ministarstva odbrane donose negativna rješenja sa sramnim i neprihvatljivim obrazloženjima da krajiški štabovi i jedinice Teritorijalne odbrane i MUP RSK nisu tobože bili u organizacijskom sastavu JNA. Dalje, u navedenim obrazloženjima stoji da su krajiški štabovi i jedinice Teritorijalne odbrane bile izvan teritorije Srbije i zbog toga centri Ministarstva odbrane u Srbiji, nisu mogli biti nadležni za vođenje evidencije za pripadnike TO u Hrvatskoj. Ovakva obrazloženja izazivaju opravdano ogorčenje i nezadovoljstvo krajiških boraca.

– da se poštuje postojeći Zakon i da centri Ministarstva odbrane konačno počnu da krajiškim borcima izdaju rješenja o priznanju ratnog staža do 27. aprila 1992. godine, odnosno do 19. maja 1992. godine. Ustavom SFRJ je jasno definisano da je JNA predstavljala jednu komponentu oružanih snaga SFRJ koje su činile jedinstvenu cjelinu i sastojale se od JNA i Teritorijalne odbrane. Ministarstvo odbrane nije uzelo u obzir nespornu činjenicu da u to vrijeme nije postojala Hrvatska kao država, i da su štabovi i jedinice Teritorijalne odbrane na krajiškom području bili dio SFRJ.

– da se o postojeći Zakon o pravima boraca dopuni sa odredbom da se zahtjev za priznanje svojstva ratnog vojnog invalida može podnijeti bez vremenskog ograničenja a nadležna komisija će donijeti odluku o svakom pojedinačnom zahtjevu. Postoje građani Srbije koji su zadobili ranu, povredu, ozljedu ili bolest, zbog kojih je nastupilo oštećenje njihovog organizma a još uvek nisu ostvarili status ratnog vojnog invalida. Takođe, posljedice od posttraumatskog stresnog poremećaja mogu se pojaviti u dužem vremenskom periodu od prestanka ratnih okolnosti.

-da se civilnim licima iz Republike Srpske Krajine koji su zadobili ranu, povredu ili ozljedu ponovo prizna status civilnog invalida rata. Postoji određen broj civilnih invalida rata iz Republike Srpske Krajine koji su ličnu invalidninu primali od 2000. do 2013. godine kada je ukinuta savezna uredba koja je regulisala to pitanje.

– da svaki borac koji je otišao u penziju ima pravo na garantovanu penziju u visini prosječne penzije u Srbiji koja je u julu iznosila 50.660 dinara. Značajan broj boraca koji je ispunio uslove i otišao u penziju ima veoma male penzije i jedva sastavlja kraj sa krajem. Borci apsolutno zaslužuju da primaju garantovanu penziju jer su časno i hrabro branili svoju državu i svoj narod od 1991. do 1999. godine. Garantovana penzija borca prve kategorije bi se uvećavala u skladu sa brojem mjeseci provedenih na ratištu. Dodatna sredstva bi se obezbeđivala iz budžeta a ne iz penzijskog fonda.

– da svaki borac, bez obzira na socijalni status i godine starosti, treba da dobije jednom godišnje borački dodatak kao izraz zahvalnosti Srbije prema ljudima koji su bili spremni da žrtvuju svoje živote i dijelove tijela za odbranu države i naroda od 1991. do 1999. godine. Iznos boračkog dodatka, koji bi se isplaćivao jednom godišnje, bi određivala Vlada u skladu sa mogućnostima. Smatram da borački dodatak ne bi smio da bude manji od 12.000 dinara.

– da se izjednače svi borci vezano za kategorizaciju. Prema važećem zakonu borac prve kategorije je borac sa angažovanjem preko 200 dana na teritoriji Republike Srpske Krajine i Republike Srpske i sa angažovanjem najmanje 60 dana na teritoriji Autonomne Pokrajine Kosovo i Metohija. Smatram da je važeća definicija borca prve kategorije diskriminatorska u odnosu na borce RSK i RS i da je treba izmjeniti poštujući načelo ravnopravnosti. Nije pravedno da se jedan dan ratovanja na Kosovu i Metohiji vrednuje kao skoro tri i po dana ratovanja u Republici Srpskoj Krajini i Republici Srpskoj.

Očekujem da mi odgovorite na moje pismo u razumnom vremenskom roku.

S poštovanjem,

U Beogradu, 27. avgust 2025. godine

Predsjednik Saveza Srba iz regiona i narodni poslanik

Miodrag Linta