Saradnja sokola i pevačkog društva Nikola Tesla u Beogradu

Na sokolskim priredbama učestvovala su i pevačka društva. Jedno od takvih društava bilo je pevačko društvo radnika električne centrale „Nikola Tesla” u Beogradu. Na prvi dan Duhova, slavilo je pevačko društvo radnika električne centrale „Nikola Tesla” u Beogradu svoju slavu. Radionica (Depo) je taj dan bila ukrašena cvećem, zelenilom i slikama kralja i kraljice. U horu su bili zanatlije, saobraćajci, električari, monteri i ostali radnici električne centrale. Bilo je preko 50 pevača. Na slavi su bili prisutni : lični izaslanik kralja, pukovnik Dušan Krstić, podpredsednik beogradske opštine Nikola Krstić, odbornik beogradske opštine Jovan Misirlić, ... mnogi predstavnici pevačkih i sokolskih društava i veći broj građana sa porodicama. Prvo je izvršeno sečenje slavskog kolača, pa je održan pomen umrlim članovima i dobrotvorima društva. Predsednik društva Jov. Maksimović pozdravio je goste, zahvalivši im se na pažnji i poseti koju su učinili društvu i radnicima električne centrale. Zatim je izveden koncertni deo hora i tamburaškog zbora pevačkog društva „Nikola Tesla”, koji je sa svojim horovođom Anđelićem dobio priznanja. Po završetku svečanosti gostima i članovima hora priređena je skromna zakuska. U pesmi i veselju gosti i članovi ostali su do 4 sata po podne kada su svi otišli na sokolski slet u Beogradu 1930. (1) Sokolsko društvo Beograd I proslavilo je Dan ujedinjenja 1936. održavši u svojoj sokolani svečano sokolsko veče u 21 čas. Na večeri su učestvovali željezničko muzičko-pevačko društvo „Dunav” i pevačko društvo električne centrale „Nikola Tesla”. Svih dvanaest beogradskih i dva zemunska društva održali su ujutru svoje svečane sednice. Na sednicama je govoreno o značaju Dana Ujedinjenja, čitana je poslanica Saveza Sokola, izneti su nacrti sokolske Petrove petogodišnjice rada, polagalo je zavet na vernost sokolskoj ideji novo članstvo, vršeno je prevođenje iz mlađih u starije kategorije i predavane su diplome nagrađenima na župskim utakmicama. Župa Beograd organizovala je zajednički pomen izginulim i umrlim članovima beogradskog sokolstva u kapeli na novom groblju. Na pomenu su bile delegacije svih beogradskih društava. (2)


Božidar Abadžija istakao se kao mladić u redovima Sokolskog društva Zemun. Bio je među najboljim vežbačima tog društva. Po osnivanju Sokolskog društva Beograd V na Senjaku upisao se u to društvo. Kao zanatlija i skroman i ozbiljan stekao je poštovanje u društvu i bio biran u članstvo Prednjačkog zbora i Uprave društva. Više puta je biran za zamenika načelnika. Na takmičenju najboljih vežbača prilikom utakmica u Zagrebu 8. aprila 1939. pao je sa vratila. Preminuo je u bolnici. (3) Iz Doma Sokolskog društva Beograd V - na Senjaku iznesen je kovčeg Božidara Abadžije. U svom govoru sveštenik je istakao : „Sokolska organizacija sa svojim ciljevima je odlična pomoćnica Hristovoj crkvi. Svaki, ko služi dobru bližnjeg - Hristu služi. ...Čovek bez fizičke i duševne snage, to je rob mnogih nevolja u životu, a država bez snage, to je država bez slobode. Za te ideje vredi život dati! Pred nama, dragi moji Sokoli, leži čovek, koji je svoj život dao za te ideje. Povorka je išla ulicama kneza Miloša, Kralja Ferdinanda, Aleksandrovom i Grobljanskom. Posle krsta i koljiva koje su nosili sokoli i radnici DTO, nošeni su venci Sokola V i radnika električne centrale. Za njima su išle naraštajke sa buketima cveća, zatim muzika Sokolskog društva Beograd VIII, zatim zastave, 5 članskih i jedna naraštajska. Bili su izaslanici Saveza Sokola i Ruskih sokola. U crkvi i na groblju pevalo je radničko pevačko društvo „Tesla”.(4) Pevačka društva sarađivala su sa Savezom Sokola. U tome se isticalo pevačko društvo radnika električne centrale „Nikola Tesla” u Beogradu. Članovi sokolskih društava bili su zaposleni u beogradskoj industriji.

Saša Nedeljković
član Naučnog društva za istoriju zdravstvene kulture Srbije

---

Napomene:

1. „Slava Pevačkog društva radnika električne centrale „Nikola Tesla”, „Opštinske novine”, Beograd, 25 juna 1930, br. 13, str. 673, 674;
2. M.J, „Proslava „Prvog decembra” u Beogradu”, „Oko sokolovo“, Beograd, 1 januara 1937, br. 2, str. 39,40, 41;
3. „Iznenadna smrt brata Božidara Abadžije”, Vesti, „Oko sokolovo”, Beograd, 1 maj 1939, br. 5;
4. Ivan Sedlaček, „Kako Sokoli žive, rade i umiru”, „Oko Sokolovo”, Beograd, 1 maj 1939, br. 5, str. 54-56;