Sokoli u Štipu

U Štipu je počeo rad srpskog sokolskog društva 1913. (1) Onda je došlo do Prvog svetskog rata. Pod okupacijom rad društva je prekinut. Sokolska društva na Kosovu i Makedoniji obnovila su svoj rad posle Prvog svetskog rata. Rad društava je na početku zamirao, pa su društva obnavljala svoj rad. Sokoli iz Štipa posetili su Beograd aprila 1923. Beogradski sokoli priredili su im svečani doček. Razgledali su Beograd i bili primljeni od kralja Aleksandra u dvoru. Sem Beograda posetili su Frušku Goru, Karlovce, Novi Sad i Zemun. (2)

Soko u Štipu održao je svoju godišnju skupštinu 4 februara 1924. Društvo je 1923. priredilo dve javne vežbe, dve zabave, 4 sokolska posela i tri izleta. Govora u sokolskom domu pred članstvom bilo je 8, a 3 javnih predavanja. Društvo je imalo svoju knjižnicu. Imalo je 379 članova, a imovina društva iznosila je 30.000 dinara. Za starešinu društva za 1924. izabran je Dobrica Maković, a načelnik Lojzo Sokolovski. Društvo je osnovano krajem maja 1921. (3) Osnivanju Sokolske župe Skoplje prisustvovali su delegati iz 5 društava : Skoplje, Kumanovo, Tetovo, Kruševo i Štip. (4) Odbor kraljevog fonda ceneći rad Sokolstva u južnoj Srbiji dodelio je svakom društvu po 3.000 dinara kao priznanje od kralja, a kao podsticaj za dalji koristan rad. Sokoli su planirali da nagradu upotrebe prvenstveno za nabavku sprava. (5) Sokolsko društvo u Štipu rešilo je da učestvuje na pokrajinskom sletu u Sarajevu 1924. Posle sleta planirali su da posete Primorje i Hrvatsku pa da obiđu sva važna mesta u Jugoslaviji. Kako bi se braća iz Štipa izbliže upoznala sa svim delovima ujedinjenje domovine. Društvo je imalo svoj pevački hor pa su planirali da na putovanju svuda priređuju sokolska posela sa pevanjem pesama iz svog kraja i sokolskim vežbama. Na povratku kući trebali su se zadržati u Zagrebu, gde im je poseban odbor spremao svečani doček i ugodan boravak. (6)

Četničko udruženje se prilikom dvadesetogodišnjice svoga rada u jugoistočnoj Srbiji upisalo za člana dobrotvora u mnogim sokolskim društvima u tadašnjoj južnoj Srbiji. Prema njihovim rečima smatrali su da će sokolstvo kulturnim radom najbolje učvrstiti delo četnika. (7) Sokolsko društvo u Štipu proslavilo je 1925. pet godina od osnivanja. Tom prilikom planirali su da izdaju Spomenicu u kojoj je trebao biti oopisan život i rad sokola u Južnoj Srbiji, a istovremeno izneti nacrt rada sokolstva za budućnost.(8)


Sokolsko društvo u Štipu osnovano je 1919. U 1930. starešina društva bio je Nikola Nastić. Načelnik Petar Živić, sekretar Josip Bukša a predavač Živojin Đorđević. Bilo je 90 članova, 25 članica, vežbača 35, vežbačica 20, muškog naraštaja 43, ženskog naraštaja 29, muške dece 33, ženske dece 38, članova u odori 11, članica u odori 1. Imali su privatnu vežbaonicu. Izvodili su javne vežbe, prednjaka 1, knjižnica sa 200 primeraka i orkestar. (9) U Okružju župe Skoplje Štip-Kočane bilo je 8 društava i 21 četa. (10)

U Upravi društva Štip 1934. bili su : Starešina Mihajlo Mihajlović, zamenik dr. Cvetko Babuder, sekretar Vasilije Konstantinović, zamenik Sabrija Saimović, blagajnik Metodije Hadži Janević, zamenik Nikola Arsić, prosvetar Jovan Ristić, zamenik prosvetara dr. Todor Gičević, načelnik Lazar Kalamatijević, I zamenik Monko Jeftimović, II zamenik Slejić, načelnica Pavlina Gičević i zamenik Nadežda Keskinović. Članovi Uprave bili su : Todor Šestović, Mihajlo Seizović, dr. Strahinja Janević, Nikola Nastić, Mitko Hadži Đorđević, Mitko Češljarević, Nikola Ikonomović, Branko Vuković, Besale Asael, Sava Bogdanović i Lovro Vujica. Zamenici su bili : Lazar Balabanović, Vitomir Đorđević, Dušan Prodanović, Sergije Mihailov, Stojan Kojičić, Bogdan Bakić, Sava Krajčinović, Metodije Balvanlijević, Bojka Keskičovići Metodije Brašnarević. Revizori su bili : Gvozdan Matić, Rista Grozdević, Milan Pop Trajković. Zamenici : Petar Karađozović, Lazar Pehlivanović i Vasilije Puzderlijević. U Sudu Časti bili su : Vojislav Bogosavljević, Toma Poleksić, Dimitrije Hadži Gligorović, Todor Mitić, Milentije Popović. Zamenici : Sava Petrović, Blagoje Kocević i Trajko Kukovalija.(11)

U Štipu je počeo rad sokolskog društva 1913. Rad je prekinut zbog Prvog svetskog rata i okupacije. Sokolsko društvo u Štipu obnovljeno je 1919. Učestvovalo je u osnivanju Sokolske župe Kraljević Marko u Skoplju 1923.Odbor kraljevog fonda dodelio je svakom društvu po 3.000 dinara kao priznanje od kralja, a kao podsticaj za dalji koristan rad. Sokoli su planirali da nagradu upotrebe prvenstveno za nabavku sprava. Četničko udruženje se prilikom dvadesetogodišnjice svoga rada u jugoistočnoj Srbiji upisalo za člana dobrotvora u mnogim sokolskim društvima u južnoj Srbiji. Smatrali su da će sokolstvo kulturnim radom najbolje učvrstiti delo četnika. Sokolsko društvo u Štipu proslavilo je 1925. pet godina od osnivanja. Tom prilikom planirali su da izdaju Spomenicu u kojoj je trebao biti oopisan život i rad sokola u Južnoj Srbiji, a istovremeno izneti nacrt rada sokolstva za budućnost. U Okružju župe Skoplje Štip-Kočane bilo je 8 društava i 21 četa.

Saša Nedeljković
član Naučnog društva za istoriju zdravstvene kulture Srbije

---

Napomene :


1. „Sokolstvo u Južnoj Srbiji”, „Soko na Vardaru”, Skoplje, juli 1933, br. 7, str. 59;
2. „Sokolska kronika”, „Sokolski vjesnik župe zagrebačke”, Zagreb, decembar 1923, br. 3, str. 55;
3. „Sokoli u Štipu”, „Sokolski vjesnik župe zagrebačke”, Zagreb, april 1924, br. 4, str. 105;
4. „Sokolstvo u Južnoj Srbiji”, „Soko na Vardaru”, Skoplje, juli 1933, br. 7, str. 56;
5. „Kralj Sokolstvu”, „Sokolski vjesnik župe zagrebačke”, Zagreb, juli 1924, br. 7, str. 188;
6. „Turneja štipskog Sokola”, „Sokolski vjesnik župe zagrebačke”, Zagreb, juli 1924, br. 7, str. 190;
7. „Razno”, „Sokolski vjesnik župe zagrebačke”, Zagreb, Decembar 1924, br. 12, God. III, str. 335;
8. „Spomenice Sokolskoga društva u Štipu”, „Sokolski vjesnik župe zagrebačke”, Zagreb, Decembar 1924, br. 12, str. 333;
9. Uredio Stane Vidmar, „Jugoslovenski Sokolski kalendar” 1930, Ljubljana 1929, str. 128;
10. „Sokolstvo u Južnoj Srbiji”, „Soko na Vardaru”, Skoplje, juli 1933, br. 7, str. 59;
11. Uredio Ante Brozović, „Sokolski zbornik“, Godina I, Beograd 1934, str.CXII;