Una u opasnosti: Parkom prirode bore se protiv radioaktivnog otpada

NOVI GRAD - Proglašenjem parka prirode područja oko reke Une bile bi sprečene namere Republike Hrvatske da u neposrednoj blizini izgradi odlagalište radioaktivnog otpada.

Poručuju to u Ministarstvu za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju RS, koje je pokrenulo proceduru za proglašenje parka prirode u severnozapadnom delu RS na granici sa Hrvatskom. Planirano je da se park prirode, površine od 3.859 hektara, nalazi na području Krupe na Uni, Novog Grada, Kostajnice i Kozarske Dubice.

- Republički zavod za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasleđa je izradio stručno mišljenje, na osnovu kojeg je Ministarstvo pripremilo rešenje o proglašenju prethodne zaštite parka prirode „Una“ – kažu u resornom ministarstvu za „EuroBlic“.

Dodaju da je ovo samo jedan od argumenata u borbi protiv izgradnje odlagališta radioaktivnog otpada u blizini granice.

- Kada je neko područje pod zaštitom, radi se stalni monitoring. Ukoliko se primete određene aktivnosti koje potencijalno mogu ugroziti to područje, one se zaustavljaju – objašnjavaju u resornom ministarstvu.

FAKTORI RIZIKA

Navode da bi u parku prirode „Una”, pored čiste reke, trebalo da budu zaštićeni hidrološki, geomorfološki i ostali fenomeni.

- Tu su brojni sedreni oblici, brzaci, vodopadi, ade i rečna jezera, kao i obalna vegetacija. Reka Una je svojim procesom stvaranja sedre i sedrenih fenomena unikatna prirodna pojava. U vreme niskog vodostaja reke, sedrene formacije postaju pristanište velikom broju ptica – kažu u Ministarstvu.

Podsećaju da Hrvati nisu uzeli u obzir da na ovom području postoje vodotoci, te moguće seizmičke aktivnosti i klizišta, što zajedno za nuklearnim otpadom ugrožava zdravlje stanovništa i njihov ekonomski opstanak.

- U Evropskoj uniji, prehrambeni proizvodi sa područja koja se nalaze u blizini odlagališta radioaktivnog otpada niže su rangirani i manje cenjeni. To je još jedan od dokaza da je odlaganje nuklearnog otpada uz granicu sa BiH nedopustivo, jer se radi o izrazito poljoprivrednom području, sa velikim turističkim potencijalom – ističu u resornom ministarstvu.

DVOSTRUKA MERILA

Iz opštine Novi Grad, koja je od Trgovske gore udaljena par kilometara, podsećaju da je Hrvatska nedavno odbila predlog Slovenije da grade zajedničko odlagalište radiokativnog otpada u blizini nuklearne elektrane Krško u mestu Vrbina.

Načelnik opštine Miroslav Drljača kaže da su Hrvati među razlozima za odbijanje naveli činjenicu da bi odlagalište u Sloveniji bilo ukopano u zemlju u blizini reke Save, odakle se Zagreb napaja vodom za piće.

- U najmanju ruku je apsurdno govoriti o Vrbini kao nepogodnoj za odlaganje radioaktivnog otpada zbog blizine reke Save, dok zona sanitarne zaštite iz koje se vodom za piće napaja kompletno stanovništvo Novog Grada je na udaljenosti od samo 800 metara od kasarne Čerkezovac na Trgovskoj gori - ističe Drljača.

Komentarišući najave građana da će protestovati ako Hrvatska ne odustane od odlagališta na Trgovskoj gori, Drljača poručuje da stanovnici u svakom trenutku imaju pravo da organizuju mirna okupljanja, u skladu sa zakonom.

Istovrememo, hrvatski stručnjaci, koji se zalažu da otpad bude na Trgovskoj gori, poručuju da BiH nema pravo da se buni protiv odlagališta u blizini reke Une i da je otpor lokalnog stanovništva posledica nedovoljne edukacije.

HRVATI NE ODGOVARAJU NA UPITE IZ SRPSKE

U Ministarstvu za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju RS navode da o aktivnostima Republike Hrvatske po pitanju odlagališta dobijaju iz medija.

- Od vlasti i institucija Hrvatske nema nikakvih zvaničnih odgovora na upite i inicijative koje dolaze iz RS i BiH. Ovakav stav Hrvatske nije u skladu sa dobrosusedskim odnosima, ali ni sa obavezama koje su preuzeli – poručuju iz Ministarstva.

Podsećaju da će, ukoliko Hrvatska ne odustane od Trgovske gore, pokrenuti arbitražni proces i spor pred Međunarodnim sudom.