Iz prošlosti jedne porodice: Osijek - Petrinja - Beograd

BEOGRAD - Kolekcija predmeta iz zaostavštine uglednih srpskih građanskih porodica Radanović iz Osijeka i Tomić iz Petrinje čuva se u Etnografskom muzeju u Beogradu i predstavlјa okosnicu izložbe "Iz prošlosti jedne porodice OSIJEK – PETRINјA – BEOGRAD". Izložba prikazuje prva zabeležena svedočanstva postojanja, društvenog uspona, trajanja i gašenja tih srpskih porodica, kao i njihov život u različitim multikulturnim sredinama i državama, u složenim istorijskim okolnostima i društvenim promenama. Odabranim predmetima predstavlјen je svakodnevni život tih porodica iz ugla tradicionalnog i modernog, javnog i privatnog, muškog i ženskog sveta.

Veći deo izložbe prati porodicu Radanović u Osijeku koja se može smatrati predstavnikom srpske građanske porodice nastale i oblikovane u Habzburškoj monarhiji. Pozicija ove porodice na društvenoj lestvici konstantno je rasla od kraja 18. veka do Drugog svetskog rata. Osnovu njihove ekonomske stabilnosti činila je trgovina tekstilnim materijalima: suknom, prekrivačima i pozamanterijom. Pored porodičnog poslovanja abadžija i trgovaca muški predstavnici u 20. veku su bili: veleposednici, industrijalci, sudije okružnog suda, kralјevski javni beležnici, oficiri i gradonačelnici. Kontinuirano i aktivno su učestvovali u javnom, kulturnom, crkvenom, društvenom i političkom životu grada Osijeka. Najviši uspon porodica doživlјava u četvrtoj deceniji dvadesetog veka.
Identitet ove porodice ogleda se u stalnom preplitanju tradicionalnih vrednosti i normi srednjoevropskog građanskog društva. Porodica je bila pravoslavne vere i u njenom okrilјu i široj zajednici slavlјeni su verski praznici i poštovani tradicionalni običaji
Žene iz ove porodice su se starale o vaspitanju i obrazovanju dece. Takođe, bile su u službi reprezentacije supruga, porodice i domaćinstva, a važnu ulogu su imale u oblikovanju enterijera i vizuelnog identiteta porodične kuće.


Porodične i ratne tragedije, izbeglištvo, kao i neposredni događaji vezani za uspostavlјanje posleratnog sistema naglo su prekinuli razvoj, privredne i društvene aktivnosti ove ugledne osječke porodice. Udajom ženskih članova porodični život se nastavio u drugim sredinama, u Petrinji i Beogradu.

U posebnom segmentu izložbe predstavlјen je život Vere Radanović, udate za trgovca Nikolu Tomića iz Petrinje. Period od 1923. do 1978. obeležen je sudbonosnim ratnim godinama, izbeglištvom i posleratnom društvenom marginalizacijom.


Zahvalјujući želјi naslednika porodice Radanović i Tomić, da svoje porodične dragocenosti poveri na čuvanje Etnografskom muzeju u Beogradu, ovi predmeti, kao svedočanstvo života jedne porodice, postali su deo kulturnog nasleđa i dragoceni izvori za razumevanje i tumačenje privatnog i javnog života srpskog građanskog društva od kraja 18. do sredine 20. veka.

Izložba "Iz prošlosti jedne porodice: Osijek - Petrinja - Beograd" biće otvorena u utorak 26. decembra 2017. godine u 13 časova. Autori izložbe su Marina Cvetković i Vjera Medić.